Walai Rukhavej Botanical Research Institute / สถาบันวิจัยวลัยรุกขเวช http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/1272 2025-03-17T17:10:19Z 2025-03-17T17:10:19Z http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/2472 2023-12-20T15:52:54Z 0026-01-01T00:00:00Z

Title: Plant Species Diversity and Utilization and Microbial Diversity in Kok Nong Pok Community Forest in Kosumphisai District, Maha Sarakham Province  ; ความหลากชนิดและการใช้ประโยชน์ของพืช และความหลากหลายของจุลินทรีย์ ในป่าชุมชนโคกหนองพอก   อำเภอโกสุมพิสัย  จังหวัดมหาสารคาม                   Abstract: Study of plant diversity, uses and diversity of microorganisms In the Khok Nong Phok community forest Kosum Phisai district, Maha Sarakham province from 20 sample plots and 10x10 meter in each plot, 41 families, 89 genera, 93 species of the sample have been found. The dominant plants were plants of the dipterocarp forest, such as Xylia xylocarpa (Roxb.) Taub., Shorea obtusa Wall. ex Blume, Shorea siamensis Miq., Dipterocarpus tuberculatus Roxb. and D. obtusifolius Teijsm. ex Miq. of all the plants, they can be classified as follows. 13 families, 27 genera, 29 species were found in the top five most important or important plant species: Shorea obtusa Wall. Ex Blume, Xylia xylocarpa (Roxb.) Taub., Dipterocarpus tuberculatus Roxb., Sindora siamensis Miq., Pterocarpus macrocarpus Kurz. The small tree plants were found in 11 families, 26 genera, 29 species. The top five were the dominant or most important young plants, namely Shorea obtusa Wall. ex Blume, Xylia xylocarpa (Roxb.) Taub., Ellipanthus tomentosus Kurz. Grewia eriocarpa Juss., Diospyros castanea Fletcher. The underground plants were found 40 families, 68 families, 77 species. The most common family number was nine species of pea family (FABACEAE), followed by 7 species of family grass family (MALVACEAE) and five species of grass family (POACEAE). The highest frequency was Polyalthia debilis Finet & Gagnep., Chromolaena odorata (L.) RMKing & H.Rob. and Vietnamosasa pusilla (A. Chev. & A. Camus) TQ. Nguyen), respectively. Utilization index found the most seem with UV value of 2.17. 50 plants were found for food, found the family that used for food the most was the pea family (Fabaceae), 6 parts were used as food: head, stem (core, bark, vines and shoots), leaves, shoots, flowers and fruit ( seed). There are 13 groups of therapeutic plants, and 69 types of plants have been used to treat diseases, most of which are used to treat symptoms related to the digestive system, such as pain in the stomach, hemorrhoids, bloating, and flatulence. 42 species of plants that are used in this field are commonly used for housing, utensils and fuel, including stems (bark and vines) and leaves. The study of the pH value, temperature, light intensity of the soil during summer and rainy season were studied. The diversity of bacteria from soil samples was studied during the summer and the rainy season. The results of the study, the Bacillus genus are the most prominent genus. The results of this study showed that the seasons had an effect on changing the amount of mold microorganisms in the soil of Khok Nong Phok forest, Kosum Phisai district, Maha Sarakham province. The study can also be used as a guideline for the conservation of mold diversity. This also includes utilization of fungi in biological control of plant diseases, or it may be able to utilize effective mold separation and selection in promoting plant growth for use in forest restoration and agriculture in the future.; การศึกษาความหลากชนิดและการใช้ประโยชน์ของพืช และความหลากหลายของจุลินทรีย์ ในป่าชุมชนโคกหนองพอก อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม โดยการทำแปลงตัวอย่างขนาด 10x10 เมตร จำนวน 20 แปลงตัวอย่าง พบจำนวนพืช จำนวน 41 วงศ์ 89 สกุล 93 ชนิด พรรณไม้เด่นเป็นพรรณไม้ของป่าเต็งรัง เช่น แดง เต็ง รัง พลวง เหียง จากพรรณไม้ทั้งหมดสามารถจำแนกได้ ดังนี้ พรรณไม้ใหญ่ พบจำนวน 13 วงศ์ 27 สกุล 29 ชนิด พบพรรณไม้ใหญ่ที่เด่นหรือมีความสำคัญ สูงสุด 5 อันดับแรก ได้แก่ เต็ง (Shorea obtusa Wall. ex Blume)  แดง (Xylia xylocarpa (Roxb.) Taub.) พลวง (Dipterocarpus tuberculatus Roxb.) มะค่าแต้ (Sindora siamensis Miq.) ประดู่ป่า (Pterocarpus macrocarpus Kurz) พรรณไม้หนุ่ม พบจำนวน 11 วงศ์ 26 สกุล 29 ชนิด พบพรรณไม้หนุ่มที่เด่นหรือมีความสำคัญสูงสุด 5 ลำดับแรก ได้แก่ เต็ง (Shorea obtusa Wall. ex Blume) แดง (Xylia xylocarpa (Roxb.) Taub.) ตานกกด (Ellipanthus tomentosus Kurz) ปอแก่นเทา (Grewia eriocarpa Juss.) และตะโกพนม (Diospyros castanea Fletcher) พรรณไม้พื้นล่าง พบจำนวน 40 วงศ์ 68 สกุล 77 ชนิด จำนวนวงศ์ที่พบมากที่สุด คือ วงศ์ถั่ว (FABACEAE) จำนวน 9 ชนิด รองลงมา คือ วงศ์ปอ (MALVACEAE) จำนวน 7 ชนิด วงศ์หญ้า (POACEAE) จำนวน 5 ชนิด ชนิดที่มีความถี่มากที่สุด คือ ก้นครก (Polyalthia debilis Finet & Gagnep.) รองลงมา คือ สาบเสือ (Chromolaena odorata (L.) R.M. King & H. Rob.) และ เพ็ก (Vietnamosasa pusilla (A. Chev. & A. Camus) T.Q. Nguyen) ตามลำดับ ดัชนีการใช้ประโยชน์ พบมีการใช้ สะเดา มากที่สุด มีค่า UV เท่ากับ 2.17 พบใช้พืชเป็นอาหาร 50 ชนิด พบวงศ์ที่นำมาเป็นพืชอาหารมากที่สุดคือ วงศ์ถั่ว (Fabaceae) ส่วนที่นำมาใช้เป็นอาหารมี 6 ส่วน คือ หัว ลำต้น (แก่น เปลือก เถา และหน่อ) ใบ ยอดอ่อน ดอก และผล (เมล็ด) พบมีการใช้พืชรักษาโรคจำนวน 13 กลุ่มอาการ พบว่าได้นำพืชมาใช้ในการรักษาโรคจำนวน 69 ชนิด ส่วนใหญ่นำมารักษาอาการที่เกี่ยวกับทางเดินอาหาร (Digestive system) เช่น อาการเจ็บท้อง ริดสีดวง ขับลม ท้องอืดท้องเฟ้อ พรรณไม้ที่นำมาใช้ประโยชน์ด้านนี้ 42 ชนิด นิยมนำมาทำที่อยู่อาศัย เครื่องใช้ และเป็นเชื้อเพลิง ได้แก่ ลำต้น (เปลือก และเถา)  และ ใบ ได้มีการศึกษาค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH)  ค่าอุณหภูมิ   ค่าความเข้มแสง (Light intensity) ของดินในช่วงฤดูร้อนและฤดูฝน  มีการศึกษาความหลากหลายของแบคทีเรียจากตัวอย่างดินในช่วงฤดูร้อน และช่วงฤดูฝน จากผลการศึกษาแบคทีเรียสกุล Bacillus เป็นแบคทีเรียสกุลที่เด่นที่สุด ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าฤดูกาลมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงปริมาณจุลินทรีย์กลุ่มราในพื้นดินของป่าโคกหนองพอก อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม  การศึกษานี้ยังสามารถใช้เป็นแนวทางในการอนุรักษ์ความหลากหลายของรา  รวมไปถึงการใช้ประโยชน์จากจุลินทรีย์กลุ่มราในการควบคุมโรคพืชโดยชีววิธีหรืออาจสามารถใช้ประโยชน์ในการแยกและคัดเลือกราที่มีประสิทธิภาพในการส่งเสริมการเจริญของพืชเพื่อใช้ประโยชน์ในการฟื้นฟูป่าและการเกษตรในอนาคตได้

0026-01-01T00:00:00Z http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/1812 2022-10-26T14:43:18Z 0008-01-01T00:00:00Z

Title: Species Diversity of  Bamboos in Northeastern Communities of Thailand and their Utilization with Particular Emphasis on Phu Thai Ethnic Group; ความหลากชนิดของไผ่ในชุมชนภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย และการใช้ประโยชน์ : กรณีศึกษาชนเผ่าผู้ไท Abstract: Bamboo biodiversity in northeastern Thailand of 13 species, 5 genera, namely Bambusa bambos (L.) voss, B. beecheyana Munro, B. blumeana Schult.f., B. burmanica Gamble, B. multiplex (Lour.) Raeusch., B. nutans Wall., B. vulgaris Schrad., Dendrocalamus giganteus Munro, D. sinicus L.C.Chai & J.L.Sun, D. strictus (Roxb.) Nees, Gigantochloa albociliata (Munro) Kurz, Thyrsostachys siamensis Gamble and Vietnamosasa pusilla (A.Chev. &A.Camus) T.Q.Nguyen was studied. The most common genus was Bambusa, found 7 species, followed by 3 species of Dendrocalamus, Gigantochloa, Thyrsostachys, and Vietnamosasa 1 species The morphology of 13 species was described and a key to genera was provided. Propagation can be studied in 3 species.  Chromosomes of 2 species were studied : Bambusa bambos (L.), Voss (2n = 56) and B. burmanica Gamble (2n = 72) Chromosome numbers from two of them are Bambusa bambos and B. burmanica were studied for the first time. Ethnobotany has studied the indigenous botany of bamboo from the Phu Thai ethic group in 4 provinces namely Nakhon Phanom, Sakon Nakhon, Kalasin and Mukdahan. Bamboo has been used for food use in all 5 genera 13 species. As for medicinal plants, there are 3 genera 6 species. For equipments and tools, there are 5 genera 13 species, ornamental plants, 4 genera, 7 species, and in rituals, 5 genera, 13 species, in all 4 provinces, the utilization of bamboo is similar. This study of ethnobotany is the first study.; ศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพของไผ่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ในประเทศไทย พบจำนวน 13 ชนิด 5 สกุล ได้แก่ Bambusa bambos (L.) voss, B. beecheyana Munro, B. blumeana Schult.f., B. burmanica Gamble, B. multiplex (Lour.) Raeusch., B. nutans Wall., B. vulgaris Schrad., Dendrocalamus giganteus Munro, D. sinicus L.C.Chai & J.L.Sun, D. strictus (Roxb.) Nees, Gigantochloa albociliata (Munro) Kurz, Thyrsostachys siamensis Gamble และ Vietnamosasa pusilla (A.Chev. &A.Camus) T.Q.Nguyen  สกุลที่พบมากที่สุด คือ Bambusa พบ 7 ชนิด รองลงมา คือ สกุล Dendrocalamus 3 ชนิด ส่วนสกุล Gigantochloa, Thyrsostachys และ Vietnamosasa พบ 1 ชนิด สามารถศึกษาลักษณะทางพฤกษศาสตร์ จำนวน 13 ชนิด การขยายพันธุ์สามารถศึกษาได้ 3 ชนิด ศึกษาโครโมโซมจากรากได้ 2 ชนิด ได้แก่ Bambusa bambos (L.) Voss (2n = 56) และ B. burmanica Gamble (2n = 72) โดยทั้ง 2 ชนิด เป็นการศึกษาโครโมโซมครั้งแรกและศึกษาพฤกษศาสตร์พื้นบ้านของไผ่จากชนเผ่าผู้ไท 4 จังหวัด คือ นครพนม สกลนคร กาฬสินธุ์ และมุกดาหาร พบมีการนำไม้ไผ่มาใช้ประโยชน์ในด้านอาหาร ทั้งหมด 5 สกุล 13 ชนิด ส่วนในด้านสมุนไพร มี 3 สกุล 6 ชนิด ด้านอุปกรณ์ของใช้ ที่อยู่อาศัย มี 5 สุกล 13 ชนิด ด้านไม้ประดับ มี 4 สกุล 7 ชนิด และในด้านพิธีกรรม 5 สกุล 13 ชนิด ทั้ง 4 จังหวัดการใช้ประโยชน์ไม้ไผ่มีความคล้ายคลึงกัน การศึกษาพฤกษศาสตร์พื้นบ้านครั้งนี้เป็นการศึกษาครั้งแรก Description: Doctor of Philosophy (Ph.D.); ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ปร.ด.)

0008-01-01T00:00:00Z http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/1548 2022-03-24T15:12:42Z 0016-01-01T00:00:00Z

Title: Genetic diversity and antibacterial activity of Celastrus paniculatus Willd.; ความหลากหลายทางพันธุกรรมและฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียของกระทงลาย Abstract: Celastrus paniculatus Willd. is a medicinal woody climber that distributes all over Southeast Asia to Malaysia and Australia. It is used in traditional medicine against diseases like leucoderma, skin diseases, paralysis, and fever. The objectives of this study were to investigate the genetic diversity of C. paniculatus Willd. in the Northeast and the North of Thailand by molecular technique, the chemical constituents of seed oil, and antibacterial activity. Forty-three locations in Chiang Mai, Phitsanulok, Lei, and Mahasarakham Province were reached C. paniculatrus Willd. Genomic DNAs were isolated from juvenile leaves of plants. ITS and rbcL were DNA markers to classify relationtionship. Phylogenetic tree of C. paniculatrus Willd. sequences constructed by MEGA X program. Both phylogenetic trees could classify C. paniculatrus  Willd. into 2 groups, but ITS marker showed C. paniculatrus Willd. in Phitsanulok Province difference from most of the samples. Maybe they were subspecies of others. Twenty-four seeds oil of C. paniculatus Willd. via applied Thai traditional extraction were studied about phytochemical that showed alkaloid and terpenoid via preliminary phytochemical screening, then confirm via thin-layer chromatography technique (TLC). The chemical component of seed oils was analyzed by gas chromatography-mass spectrometry (GC-MS). It was found that the seed oil component of  CP-CMI, CP-LEI-30, CP-MKM-WP-15, and CP-PLK were oleic Acid (23.085%), glycidyl oleate (12.289), 17-octadecynoic acid (7.907), and 17-octadecynoic acid (13.982), respectively. Antibacterial activity of CP-MKM-WP-15 and CP-LEI-30 against  S aureus DMST 19376  and  B cereus DMST 6228 respectively, was observed and the minimum inhibitory concentration (MIC) of  12.5, 25  and 0.78  percent (v/v), respectively, was observed. The study suggests that C. paniculatus Willd. seed oil via applied Thai traditional extraction could be used as a component to develop a new antiseptic product.; กระทงลายเป็นไม้เถาเลื้อย มีการกระจายพันธุ์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ไปจนถึงมาเลเซียและออสเตรเลีย มีสรรพคุณเป็นสมุนไพรพื้นบ้านที่ใช้ในการรักษาโรคด่างขาว โรคผิวหนัง อัมพาตและรักษาอาการเป็นไข้ วัตถุประสงค์ของการศึกษานี้เพื่อศึกษาความหลากหลายทางพันธุกรรมของกระทงลาย พฤกษเคมีและฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียของกระทงลายในภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคเหนือของประเทศไทย จากการสำรวจพื้นที่ในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พบต้นกระทงลายทั้งหมด 43 พื้นที่ ในจังหวัดเชียงใหม่ พิษณุโลก เลยและมหาสารคาม นำใบอ่อนของกระทงลายมาสกัดดีเอ็นเอเพื่อศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพของกระทงลายโดยใช้ยีน ITS และ rbcL เป็นเครื่องหมายบ่งชี้ความแตกต่าง แล้วสร้างแผนภูมิความสัมพันธ์ทางพันธุกรรมด้วยโปรแกรม MEGA X จากแผนภูมิทางวิวัฒนาการพบว่าทั้งสองยีนแยกความแตกต่างของกระทงลายได้ 2 กลุ่มพันธุกรรมโดย ITS แยกความแตกต่างของกระทงลายจากจังหวัดพิษณุโลกออกจากพื้นที่อื่นๆ ชัดเจนซึ่งตัวอย่างนี้อาจเป็น subspecies ที่มีการแปรผ้นทางพันธุกรรมจากกระทงลายในพื้นที่อื่น ส่วนผลจากการสกัดน้ำมันด้วยการประยุกต์วิธีสกัดน้ำมันแบบพื้นบ้านของไทยจากตัวอย่างเมล็ดกระทงลายสามารถสกัดน้ำมันจากเมล็ดได้ 24 ตัวอย่าง จากการทดสอบพฤกษเคมีเบื้องต้นพบว่าน้ำมันกระทงลายมีองค์ประกอบของอัลคาลอยด์และเทอร์ปีนอยด์ เมื่อนำตัวอย่างน้ำมันมาตรวจสอบองค์ประกอบทางเคมีด้วยเครื่องแก๊สโครมาโทกราฟี-แมสสเปกโทรเมทรี (Gas Chromatography-Mass Spectrometry, GC-MS)  พบว่า CP-CMI, CP-LEI-30, CP-MKM-WP-15 และ CP-PLK พบองค์ประกอบของสารจำนวนมาก เช่น  Oleic Acid (23.085%), Glycidyl oleate (12.289%), 17-Octadecynoic acid (7.907%) and 17-Octadecynoic acid (13.982%)  เมื่อศึกษาฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียพบว่าสารสกัดน้ำมัน CP-MKM-WP-15  CP-LEI-30  และ CP-CMI-30 มีฤทธิ์ต้านเชื้อ Staphylococcus aureus DMST 19376  Bacillus cereus DMST 6228  และ Propionicbacterium acnaes DMST 14916  ตามลำดับ และเมื่อนำมาศึกษาความเข้มข้นของสารต้านจุลชีพที่น้อยที่สุดที่สามารถมีฤทธิ์ยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรีย (MIC, Minimum Inhibitory Concentration) มีค่า 12.5, 25  และ 0.78 เปอร์เซ็นต์ (v/v) ตามลำดับ จากการศึกษาพบว่าการประยุกต์วิธีการสกัดน้ำมันกระทงลายแบบพื้นบ้านไทยสามารถผลิตน้ำมันจากเมล็ดกระทงลายที่เป็นแนวทางในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ยับยั้งเชื้อแบคทีเรียได้ Description: Doctor of Philosophy (Ph.D.); ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ปร.ด.)

0016-01-01T00:00:00Z http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/1547 2022-03-24T15:12:41Z 0017-01-01T00:00:00Z

Title: Trematode infection and genetic diversity of some freshwater snails in family Bithyniidae; การติดเชื้อพยาธิใบไม้และความหลากหลายทางพันธุกรรมของหอยน้ำจืดบางชนิดในวงศ์ Bithyniidae Abstract: Several freshwater snails act as important intermediate hosts of several medically and veterinary important parasites, such as Opisthorchis viverrini. Infections of the liver fluke O. viverrini lead to cholangiocarcinoma (CCA) development in human and animals. Thus understanding of population genetic and genetic structure, as well as trematode infection of snail host is important for prevention and control of parasites infection. In this study, 2,982 freshwater snails, the majority from the family Bithyniidae, from the north and central areas of Thailand were collected for cercarial shedding and crushing methods. The infection rate was 6.06% in Bihynia siamensis goniomphalos, 4.21% in B. s. siamensis, 0.47% in B. funiculata, and 5.57% in Hydrobioides nassa. The parasites commonly found in these snails were Echinostome and Xiphidio cercariae. Cytochrome c oxidase subunit I (COI) and 16S ribosomal DNA (16 rDNA) were used as molecular markers for molecular identification and exploring genetic variation of H. nassa and Bithynia species. COI sequences can be used to differentiate H. nassa from Bithynia, as well as between Bithynia species/subspecies, whereas 16S rDNA sequences were not able to differentiate subspecies of Bithynia. Haplotype network and AMOVA analyses revealed that H. nassa, B. s. siamensis, B. s. goniomphalos, and B. funiculata were classified into three, four, six, and three haplogroups, respectively. The genetic structures of H. nassa and Bithynia were sub-structured related to river basins in the north and central areas of Thailand. Surprisingly, the distributions of all three Bithynia species/subspecies were found in the north of Thailand. Moreover, several localities found co-existed between species/sub-species of Bithynia. The phylogenetic trees of COI and 16S rDNA reveal some specimens belonged to a cryptic group, which was unable to identify to subspecies and clustered between B. s. siamensis and B. s. goniomphalos. In addition, four intron regions of the Arginine kinase (AK) gene, namely intron1 to intron4 were characterized. Of these, intron2 region showed high variable nucleotides, including several positions of insertion/deletion (InDel), which can be potentially used for genetic variation study in Bithynia. However, it was not suitable to use for species/subspecies differentiation, as well as phylogenetic analyses of Bithynia. This study revealed that COI is the most potential genetic marker to identify and differentiate H. nassa and Bithynia spp., whereas 16S rDNA shows less polymorphism but effectively discriminates at genus and species level. The intron region shows highest polymorphism, which was not suitable for using as a diagnostic marker. Based on molecular analyses suggested that B. s. goniomphalos, B. s. siamensis, and H. nassa are “species complex”, and demonstrated complex of phenotypically similar but genetically distinct species.; หอยน้ำจืดหลายชนิดเป็นตัวกลางของพยาธิใบไม้ที่มีความสำคัญทางการแพทย์และสัตวแพทย์ ยกตัวอย่างเช่น พยาธิใบไม้ตับชนิด Opisthorchis viverrini การติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ O. viverrini ก่อให้เกิดมะเร็งท่อน้ำดีทั้งในคนและสัตว์ ดังนั้นความเข้าใจเกี่ยวกับพันธุศาสตร์ประชากรและโครงสร้างทางพันธุกรรม รวมถึงการติดเชื้อพยาธิใบไม้ชนิดต่างๆ ในหอยที่เป็นตัวกลางจึงเป็นข้อมูลสำคัญที่สามารถนำไปใช้ในการป้องกันและควบคุมการติดเชื้อพยาธิได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในการศึกษาครั้งนี้ ทำการเก็บตัวอย่างหอยน้ำจืดทั้งหมด 2,982 ตัวอย่าง โดยศึกษาการติดเชื้อพยาธิใบไม้ด้วยวิธี shedding และ crushing ซึ่งตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นหอยในวงศ์ Bithyniidae ที่เก็บรวบรวมจากภาคเหนือและภาคกลางของประเทศไทย พบอัตราการติดเชื้อพยาธิใบไม้ในหอย B. s. goniomphalos ร้อยละ 6.06, B. s. siamensis ร้อยละ 4.21, B. funiculata ร้อยละ 0.47 และ H. nassa ร้อยละ 5.57 พยาธิใบไม้ชนิดที่พบมากที่สุดได้แก่ Echinostome และ Xiphidio เมื่อนำเครื่องหมายโมเลกุล ชนิด cytochrome c oxidase subunit I  (COI) และ 16S ribosomal DNA (16 rDNA) มาใช้ในการจำแนกชนิดและศึกษาความหลากหลายทางพันธุกรรมของหอย H. nassa และ Bithynia พบว่ายีน COI สามารถใช้ในการจำแนกชนิดระหว่าง H. nassa กับ Bithynia ได้ รวมถึงสามารถจำแนกชนิด/ชนิดย่อยของหอยสกุล Bithynia ได้เช่นกัน ในขณะที่ 16S rDNA ไม่สามารถใช้จำแนกชนิดย่อยของหอยสกุล Bithynia ได้ เมื่อวิเคราะห์โครงสร้างทางพันธุกรรมด้วยการวิเคราะห์ haplotype network และ AMOVA สามารถจัดกลุ่มพันธุกรรมของ H. nassa, B. s. siamensis, B. s. goniomphalos และ B. funiculata ออกเป็น 3, 4, 6 และ 3 กลุ่ม haplotype (haplogroups) ตามลำดับ ซึ่งการจัดกลุ่มทางพันธุกรรมนี้ มีความสัมพันธ์กับพื้นที่ลุ่มแม่น้ำในภาคเหนือและภาคกลางของประเทศไทย นอกจากนี้ยังพบการกระจายร่วมกันระหว่างชนิดและชนิดย่อยของหอย Bithynia ในบางพื้นที่ที่ทำการศึกษาในครั้งนี้ จากการวิเคราะห์สายสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการ โดยใช้เครื่องหมาย COI และ 16S rDNA พบกลุ่มตัวอย่างที่ถูกจัดเป็นชนิดคลุมเครือ (cryptic) ซึ่งไม่สามารถจำแนกได้ถึงชนิดย่อย และจัดกลุ่มพันธุกรรมอยู่ระหว่างชนิดย่อย B. s. siamensis และ B. s. goniomphalos ในการศึกษาครั้งนี้ ยังได้ทำการวิเคราะห์ส่วนของอินทรอน (intron) ของยีน Arginine kinase (AK) จำนวน 4 ตำแหน่ง ได้แก่ intron1 ถึง intron4 ผลการศึกษาพบว่า intron2 มีการแปรผันของลำดับนิวคลีโอไทด์สูง ทั้งยังพบส่วนของการขาดหาย/แทรกของลำดับเบส (InDel) ในบางตำแหน่ง ซึ่งสามารถใช้เป็นเครื่องหมายโมเลกุลในการศึกษาการแปรผันทางพันธุกรรมในสกุล Bithynia ได้เป็นอย่างดี แต่ไม่เหมาะสมในการใช้ระบุชนิด/ชนิดย่อย ของหอยสกุล Bithynia การศึกษาครั้งนี้แสดงให้เห็นว่ายีน COI เป็นเครื่องหมายที่มีประสิทธิภาพสูงสุดในการจำแนกชนิดของหอย H. nassa และ Bithynia ในขณะที่ 16S rDNA มีความแปรผันทางพันธุกรรมต่ำ แต่สามารถใช้จำแนกหอยได้ในระดับชนิดและสกุล   จากการวิเคราะห์พันธุกรรมของหอยน้ำจืดในการศึกษาครั้งนี้ แสดงให้เห็นว่า หอยชนิด B. s. goniomphalos, B. s. siamensis และ H. nassa เป็นชนิดซับซ้อน (species complex) ที่มีลักษณะทางสัณฐานวิทยาคล้ายคลึงกัน แต่มีความแตกต่างในระดับพันธุกรรม Description: Doctor of Philosophy (Ph.D.); ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ปร.ด.)

0017-01-01T00:00:00Z