Faculty of Cultural Science / คณะวัฒนธรรมศาสตร์ http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/21 2025-03-17T08:27:43Z 2025-03-17T08:27:43Z http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/1371 2021-10-05T16:00:05Z 0022-01-01T00:00:00Z

Title: The Employment of Mor Lam Song’s Wisdom on Holistic Medicine in Ban Khamsri, Nong Kungsri District, Kalasin Province; การใช้ภูมิปัญญาหมอลำทรง ในการรักษาสุขภาพแบบองค์รวม บ้านคำศรี อำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์   Abstract: The thesis entitled “The Employment of Mor Lam Song’s Wisdom on Holistic Medicine in Ban Khamsri, Nong Kungsri District, Kalasin Province” is aimed at 1) studying the knowledge of Mor Lam Song, 2) reviewing the wisdom of Mor Lam Song and 3) finding the ways of employing the wisdom of Mor Lam Song on holistic medicine.  The studied population is the people living in Ban Khamsri Village, Nong Bua Sub-District, Nong Kungsri District, Kalasin Province, the studied area which is divided into province, districts and villages.  By means of interviewing, the sample groups of informants comprise of 1) the group of 21 key informants, 2) the group of 38 casual informants which is the group that provided in-depth data on the knowledge of Mor Lam Song and the ways of holistic medicine and 3) the group of 30 general informants. Tools used in this study are an initiative surveying form, an observation form, an interviewing form and a group-conversation form.  Data collection was conducted by means of documents and fieldwork.  The analysis of data from searching out and compilation was conducted and written in the form of analytical description which was separately presented according to the aims of the study.     The results of the study were found that: 1) on the aspect of the knowledge of the Mor Lam Song, Ban Khamsri is the village that has got rites, beliefs and faiths inherited from the ancestors basing the rite “Mor Lam Song”.  Most of the rites that has been done are related to worship, sacrifice, apologizing and praying for having something you want succeeded. The rite “Mor Lam Song”, or so-called in some local areas “Lam Nang Thiam”, “Lam Phi Fa” or “Yao” is related to the invitation of a god, a sacred item or a ghost to come to the medium and communicate with in order to cure an illness.  It was found that the rite “Mor Lam Song” is categorized in Isan-Thai society.  It is a belief that has been inherited from the ancestors to the descendants.  Paying homage to the ghosts, the angels or the city-god has been being conducted, which is considered as the rite to communicate with among the sacred items, the ghosts and the human beings in order to ask for help on a suffering especially on the illnesses of people in the village; 2) on the aspect of the wisdom of Ban Khamsri’s Mor Lam Song, it was found that there must be important components including the patient, Mor Lam (the medium), Mor Khaen (Khaen performer) and offerings. For Khaen music and Lam singing, they are also considered very important because they are used as the means of communication with the god or the ghost to ask it to join the rite and as the helpers running the process, telling the matters of the rite as well as soothing the patient’s mind.  The rite “Mor Lam Song” can heal mental symptoms. It is a rite of Isan villages, considered as a tradition which has been being inherited for long in order to cure some mental ills. It is the belief of people in Ban Khamsri village, NongBua Sub-district, Nong Kungsri District, Kalasin Province, which is believed that it would be able to soothe and cure some diseases.  Throwing back to the past, medical treatment had not been developed as in the present; when someone got an ill, he went to see the Mor Lam Song to ask for help as well as might find another way to support the treatment as a mental support so that he would be hopeful and relieved and 3) on the aspect of employment of the Mor Lam Song’s wisdom on holistic medicine in the community, it is focused on having the members of the community earn their lives and follow the traditions that the ancestors completely created and paved their ways depending on the society, the nature, the environment and the supernatural things based on the cultural identity of the community which can be summarized as following: 1. in terms of physicality, it helps strengthen the person’s health, for example, dancing along with the music (the music of Khaen) which is considered exercising at the same time. By means of employing the Mor Lam Song’s wisdom on health treatment together with modern medicine, people in the community can depend on themselves on primary health care. 2. For mentality, it makes the mental health better and makes the person more hopeful.  A part of the rite “Mor Lam Song” can be the best described, especially, the sound of the music and the poem blessing the patient to have power struggling against an ill as well as to feel comfortable.  As in psychology, this is considered one of mental treatments, that is to say, to make the patient warm, unneglected and undespaired to fight for living.  Moreover, this is a chance to give an encouragement to each other between people in the family and in the community.   3. Towards the society, it is able to change the disunited society into the harmonious society.  That is to say, it helps people solve the problems within their families and the community so that the families become warm, the community becomes stronger and the people have a conscience and can rely on themselves by adopting the guidelines of the rite “Mor Lam Song”, the taboos and the regulations of the community for people’s living under sufficiency leading the community to become independent.      4. And for spirituality, it provides the society a dimension of the belief that is considered as a principle inherited from the predecessors, a source of encouragement, and a spiritual anchor building happiness and enhancing self-pride among the people. This is the process of integrating the rite with the belief in order to create a medical method by means of the sound of music and dancing in the rite which is related to the beliefs of ghosts, spirits and sacred items so as to build up an encouragement  as well as to enhance people in the community to realize and cherish their own culture leading to the strength of the harmony of the people in the society and the nation later; วิทยานิพนธ์เรื่อง การใช้ภูมิปัญญาหมอลำทรง ในการรักษาสุขภาพแบบองค์รวม บ้านคำศรี อำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ มีความมุ่งหมายคือ 1) ศึกษาองค์ความรู้ของหมอลำทรง 2) ศึกษาภูมิปัญญาของหมอลำทรง และ 3) ศึกษาแนวทางการใช้ภูมิปัญญาของหมอลำทรง ในการรักษาสุขภาพแบบองค์รวม ประชากรที่ศึกษาเป็นประชากรที่อาศัยอยู่ในเขตชุมชนบ้านคำศรี ตำบลหนองบัว อำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ ที่เป็นพื้นที่ศึกษา แบ่งเป็นจังหวัด อำเภอ หมู่บ้าน จากกลุ่มตัวอย่างที่เป็นผู้ให้ข้อมูลผู้วิจัยด้วยวิธีการสัมภาษณ์ ประกอบด้วย 1) กลุ่มผู้รู้ /ผู้ให้ข้อมูลหลัก (Key Informants) จำนวน 21 คน 2) กลุ่มผู้ปฏิบัติ (Casual Information) เป็นกลุ่มที่จะให้ข้อมูลในเชิงลึก ที่เป็นองค์ความรู้เกี่ยวกับหมอลำทรง และแนวทางการรักษาแบบองค์รวมจำนวน 38 คน และ 3) กลุ่มผู้ให้ข้อมูลทั่วไป (General Information) จำนวน 30 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ แบบสำรวจเบื้องต้น แบบสังเกต แบบสัมภาษณ์ และแบบสนทนากลุ่ม การเก็บรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร และเก็บข้อมูลภาคสนาม การวิเคราะห์ข้อมูลจากการศึกษาค้นคว้าและจากการรวบรวมข้อมูลโดยเขียนวิเคราะห์ข้อมูลด้วยแบบพรรณนาความวิเคราะห์ โดยได้แยกเสนอตามความมุ่งหมายของการวิจัย ผลการวิจัยพบว่า 1) องค์ความรู้ของหมอลำทรงบ้านคำศรีนั้น เป็นหมู่บ้านที่มีพิธีกรรมความเชื่อ และความศรัทธาที่สืบทอดมาตั้งแต่บรรพบุรุษ ซึ่งเป็นรากฐานที่ทำให้เกิดพิธีกรรมหมอลำทรง ส่วนใหญ่ของพิธีกรรมที่ประกอบขึ้นมานั้น มักเกี่ยวข้องต่อการแสดงความเคารพบูชา เซ่นสรวงบวงพลี การอ้อนวอนขอขมาลาโทษ และการขอพรวอนไหว้เพื่อสำเร็จกิจที่ตนพึงประสงค์ พิธีกรรมหมอลำทรงหรือบางท้องถิ่นเรียกว่า ลำนางเทียม ลำผีฟ้า หรือเหย้า ล้วนแต่เป็นพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับการเชิญ เทพ เทวดา สิ่งศักดิ์สิทธิ์ หรือผี ลงมาประทับทรงทำการรักษาหรือบำบัดอาการเจ็บไข้ได้ป่วย จากข้อมูลพบว่าพิธีกรรมหมอลำทรงจัดอยู่ในสังคมชาวไทยอีสาน ความเชื่อที่สืบทอดกันมาตั้งแต่บรรพบุรุษจนถึงปัจจุบัน มีการนับถือผี เทพ เทวดา หรือมเหศักดิ์หลักบ้าน ซึ่งเป็นการทำพิธีเพื่อติดต่อระหว่างสิ่งศักดิ์สิทธิ์ และผี กับคน เพื่อจะให้ช่วยเหลือแก้ปัญหาความเดือดร้อน โดยเฉพาะปัญหาการเจ็บไข้ได้ป่วยของคนภายในชุมชน 2) ภูมิปัญญาของหมอลำทรงของบ้านคำศรีนั้น พบว่า จะต้องมีองค์ประกอบที่สำคัญคือ คนไข้ หมอลำ หมอแคน และเครื่องบูชา สำหรับดนตรีแคน และการขับลำนั้นถือว่าเป็นส่วนประกอบที่สำคัญยิ่ง เพราะใช้เป็นการติดต่อสื่อสารกับเทพ เทวดา หรือ ผี ลงมาสู่พิธีและยังช่วยดำเนินเรื่องราว บอกสาระของพิธี กับทั้งช่วยปลอบประโลมบำบัดจิตใจให้แก่คนไข้ได้ พิธีกรรมหมอลำทรงสามารถช่วยบำบัดอาการทางจิตให้หายได้ หมอลำทรงเป็นพิธีกรรมอย่างหนึ่งของชุมชนทางอีสาน เป็นประเพณีที่ปฏิบัติสืบทอดกันมา ยาวนาน เพื่อใช้ในการรักษาโรคภัยไข้เจ็บทางจิตบางชนิด เป็นความเชื่อของชุมชนบ้านคำศรี ที่เชื่อว่าจะสามารถช่วยให้ โรคทุเลาเบาบางลงไปจึงถึงหายได้ ชาวบ้านคำศรี ตำบลหนองบัว อำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ ในอดีตที่ยังไม่มีการแพทย์ที่พัฒนาแบบยุคปัจจุบัน เวลาเกิดเจ็บป่วยขึ้นมาก็จะไปหาหมอลำทรง ให้ช่วยดูแลรักษาให้ พร้อม ๆ กันอาจจะหาทางออกด้วยวิธีการต่าง ๆ มาเสริมขึ้น เป็นการช่วยทางด้านจิตใจ เพื่อให้มีกำลังใจและสบายใจ และ 3) แนวทางการใช้ภูมิปัญญาของหมอลำทรง ในการรักษาสุขภาพแบบองค์รวมของชุมชนนั้น มุ่งให้สมาชิกในสังคมดำเนินชีวิตและปฏิบัติตามจารีต ประเพณีที่บรรพชนได้สร้างสรรค์ และวางแนวทางไว้อย่างสมบูรณ์ โดยอาศัยสังคม ธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และสิ่งที่เหนือธรรมชาติบนพื้นฐานของอัตลักษณ์ร่วมทางวัฒนธรรมในชุมชน โดยสรุปได้ดังต่อไปนี้ 1. ด้านร่างกาย  ทำให้สุขภาพร่ายกายแข็งแรง ยกตัวอย่างเช่นการร่ายรำประกอบเสียงดนตรี (เสียงแคน)  ซึ่งถือได้ว่าเป็นการออกกำลังกายภายในตัว โดยการนำเอาภูมิปัญญาหมอลำทรงมาใช้ในการดูแลรักษาสุขภาพ ควบคู่กับการรักษาแบบแพทย์แผนปัจจุบัน คนภายในชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองในการดูแลรักษาสุขภาพเบื้องต้น 2. ด้านจิตใจ ทำให้สุขภาพทางใจดีขึ้น มีกำลังใจมากยิ่งขึ้น ยกตัวอย่างจากพิธีกรรมหมอลำทรง โดยเฉพาะเสียงดนตรี และกลอนลำที่อวยพรให้ผู้ป่วยมีกำลังในในการต่อสู้กับโรคภัยที่เจ็บป่วยมีความสบายอก สบายใจซึ่งในเชิงจิตวิทยาเป็นการดูแลรักษาสุขภาพด้านจิตใจ ทำให้คนไข้มีความรู้สึกอบอุ่นไม่ถูกทอดทิ้ง แล้วมี ความหวังในการต่อชีวิตอยู่ต่อไป และการให้กำลังใจซึ่งกันและกันระหว่างครอบครัว และคนภายในชุมชน 3. ด้านสังคม ทำให้สังคมที่มีความแตกแยก กลับมามีความสมัครสมานสามัคคี ซึ่งเกิดจากปัญหาภายในครอบครัว และภายในชุมชน มีความเข็มแข็ง มีจิตสำนึกที่ดี สามารถพึ่งพาตนเองได้ด้วยการยึดแนวปฏิบัติพิธีกรรมหมอลำทรง ข้อห้ามข้อคะลำ กฎระเบียบแบบแผนภายในชุมชน มาเป็นแนวทางการปฏิบัติและการดำเนินชีวิตของคนในชุมชน ภายใต้ความพอเพียง ทำให้ชุมชนพึ่งพาตนเองได้ 4. ด้านจิตวิญญาณ  ทำให้สังคมเกิดมิติความเชื่อเป็นหลักปฏิบัติและยึดถือกันมาจากบรรพบุรุษ เป็นแหล่งของกำลังใจ เป็นที่พึ่งและยึดเหนี่ยวทางใจก่อให้เกิดความสุข เสริมสร้างความรู้สึกมีคุณค่าในตนเอง   ซึ่งเป็นกระบวนการบูรณาการพิธีกรรม เข้ากับความเชื่อเพื่อสร้างแบบแผนการรักษาโรค โดยใช้เสียงดนตรีและการฟ้อนรำประกอบพิธีกรรมที่มีการผูกโยงความเชื่อเรื่องผี วิญญาณ และสิ่งศักดิ์สิทธิ์เข้ามาเกี่ยวข้อง เพื่อเป็นการสร้างขวัญและกำลังใจ อีกทั้งเป็นการกระตุ้นให้คนในชุมชนเกิดความรักและหวงแหนในวัฒนธรรมของตนอันจะนำไปสู่ความเข้มแข็งของคนในชุมชน และประเทศชาติต่อไป Description: Master of Arts (M.A.); ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (ศศ.ม.)

0022-01-01T00:00:00Z http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/1370 2021-10-05T16:00:04Z 0015-01-01T00:00:00Z

Title: Formed To Tourism Promotion Community Lifestyle Tai Yor For Economy Development In Upper Isan; รูปแบบการส่งเสริมการท่องเที่ยววิถีชุมชนไทญ้อ เพื่อพัฒนาเศรษฐกิจในภาคอีสานตอนบน Abstract: The purposes of this qualitative research were 1) to study the history of tourism promotion of Thai Yor community in the upper northeast of Thailand, 2) to determine the current state and problems of tourism management in Thai Yor community in the upper northeast, and 3) to specify the patterns of tourism management in Thai Your community in the upper northeast to develop the creative economy of the upper northeast. The field data were collected through nonparticipative observation, interview and community discussion based on community participation. Purposive sampling technique was used for selecting participants. Ninety participants included experts, practitioners, and people concerning in the tourism. The data were analyzed by using descriptive analysis. The findings were as follows.  1) For the history of tourism promotion of Thai Yor Community in the upper northeast according to the data obtained from Nation Economic and Social Development Plan, Provincial Development Plan, interview of the Provincial Cultural Office, and Office of Tourism and Sports Province, it was found that in the past the government had never had any plan to promote the tourism for each ethnic community. There was only the plan to promote the tourism for different sectors specified in the First to the Eight Nation Economic and Social Development Plan by the government. Later in the Ninth Nation Economic and Social Development Plan of the Northeastern region, the government aimed to conserve and restore natural resources and attractions as well as history, arts and cultures to make contact with Indochina through Nong Kai, Mukdahan and Nakhon Phanom as the pilot provinces. Since then the government had realized the importance of history, arts and cultures, and traditions conservation and restoration. The tourism of ethnic communitys, therefore, was promoted through various events, and people in the community had a chance to take part in promoting their ethnic community tourism.  2) For the current state and problems of tourism management for Thai Yor community in the upper northeast, it was found that currently the tourism management in Thai yor community in the upper northeast was promoted by the government, which aimed to restore and conserve the arts, cultures and traditions of the community through organizing festivals of the province. The results showed that in some areas, the people in the community did not cooperate much. Some attractions were closed and they lacked cleaning. The roads to the attractions were non-asphalted, and the road signs were not clear. There was also a lack of public relations.  3) For the patterns of tourism management for the creative economy of Thai Yor community in the upper northeast, the results showed that 1. For the patterns of tourism in the area of Sakon Nakhon Province, there were three patterns of tourism in Thai Yor community around Phra That Chueng Chum Temple to promote the creative economy, and they included natural tourism, cultural tourism and special interest tourism, 2) Thai Yor community in Thar Wat Nuer Village and Thar Wat Tai included natural tourism, cultural tourism and special interest tourism, and 3) Thai Yor community in Wat Sapan Sri Temple included cultural tourism and special interest tourism. 2. For the patterns of tourism in the area of Nakhon Phanom Province, 1) Thai Yor community in Wat Phrathat Tha Uthen Temple included cultural tourism, 2) Thai Yor Ban Phon Community included cultural tourism and special interest tourism, and 3) Thai Yor community in Wat That Prasit Temple Community included cultural tourism and special interest tourism. 3. For the patterns of tourism in the area of Mukdahan Province, there were 3 patterns of tourism promotion for creative economy in Thai Yor community in Dong Yen Sub-district. They were natural tourism, cultural tourism and special interest tourism. The results indicated that the patterns of tourism promotion of Thai Yor community way of life to develop the creative economy in the upper northeast of Thailand had the main purposes of conserving and restoring arts, cultures and traditions of Thai Yor community in the upper northeast of Thailand using public relations through organizing events and festivals of the provinces. There were three patterns of tourism promotion, including natural tourism, cultural tourism and special interest tourism.; การวิจัยในครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อ  1) ศึกษาประวัติความเป็นมาของการส่งเสริมการท่องเที่ยวกลุ่มไทญ้อภาคอีสานตอนบน  2) ศึกษาสภาพปัจจุบัน และปัญหาการจัดการท่องเที่ยวของกลุ่มไทญ้อภาคอีสานตอนบน และ  3) รูปแบบการจัดการท่องเที่ยว เพื่อเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของกลุ่มไทญ้อในภาคอีสานตอนบน ผู้วิจัยใช้วิธีเก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้วิธีการเก็บข้อมูลภาคสนาม ผ่านการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม การสัมภาษณ์ และการสนทนากลุ่ม โดยยึดหลักการการมีส่วนร่วมของชุมชน ผู้วิจัยใช้กลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง ซึ่งได้แก่ กลุ่มผู้รู้ กลุ่มผู้ปฎิบัติ และกลุ่มผู้ที่เกี่ยวข้องจำนวนทั้งหมด 90 คน ทำการวิเคราะห์ข้อมูลตามความมุ่งหมาย และนำเสนอผลการวิจัยด้วยวิธีการพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า 1) ประวัติความเป็นมาของการส่งเสริมการท่องเที่ยวกลุ่มไทญ้อภาคอีสานตอนบน จากการสืบค้นข้อมูลจากแผนพัฒนาเศรษฐกิจ และสังคมแห่งชาติ แผนพัฒนาจังหวัดรวมถึงจากการสัมภาษณ์วัฒนธรรมจังหวัด สำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัด ผู้วิจัยพบว่าในอดีตทางภาครัฐยังไม่มีแผนการส่งเสริมการท่องเที่ยวเฉพาะกลุ่มชาติพันธุ์ จะพบเห็นก็เพียงแต่แผนการส่งเสริมการท่องเที่ยวในภาคต่าง ๆ ที่ทางภาครัฐได้กำหนดไว้ในแผนพัฒนาเศรษฐกิจ และสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 1 ถึงฉบับที่ 8 ต่อมาเมื่อเข้าสู่แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 9 ในส่วนของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ทางภาครัฐได้มีการอนุรักษ์ฟื้นฟูแหล่งทรัพยากร แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ อนุรักษ์ฟื้นฟูประวัติศาสตร์และศิลปวัฒนธรรม เพื่อเป็นประตูเชื่อมโยงกลุ่มประเทศอินโดจีน โดยมีจังหวัดหนองคาย มุกดาหาร และนครพนม เป็นจังหวัดนำร่อง ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมาทางภาครัฐเล็งเห็นถึงความสำคัญด้านการอนุรักษ์ฟื้นฟูประวัติศาสตร์ ศิลปวัฒนธรรม ประเพณี จึงได้มีการส่งเสริมการท่องเที่ยวในทุกชนเผ่า ผ่านทางการสนับสนุนงานเทศกาลต่าง ๆ โดยเปิดโอกาสให้คนในชุมชนได้เข้ามามีส่วนร่วมส่งเสริมการท่องเที่ยวในกลุ่มชาติพันธุ์ของตน  2) สภาพปัจจุบัน และปัญหาการจัดการท่องเที่ยวของกลุ่มไทญ้อภาคอีสานตอนบน ผู้วิจัยพบว่า ปัจจุบันการจัดการท่องเที่ยวของกลุ่มไทญ้อในภาคอีสานตอนบนนั้น ทางภาครัฐได้มุ่งเน้นการรื้อฟื้น ฟื้นฟู อนุรักษณ์ศิลปวัฒนธรรม ประเพณีของกลุ่มไทญ้อในภาคอีสานตอนบน ผ่านทางงานเทศกาลต่าง ๆ ของทางจังหวัด ส่วนปัญหานั้นพบว่า บางพื้นที่คนในชุมชนไม่ให้ความร่วมมือเท่าที่ควร สถานที่ท่องเที่ยวบางแห่งถูกปิด ขาดการดูแลเอาใจใส่ ขาดการดูแลรักษาความสะอาด ถนนทางไปยังสถานที่ท่องเที่ยวบางแห่งเป็นถนนลูกรังไม่มีป้ายบอกทางที่ชัดเจน รวมถึงขาดการโฆษณาประชาสัมพันธ์ด้านสถานที่ท่องเที่ยวอย่างต่อเนื่อง  3) รูปแบบการจัดการท่องเที่ยว  เพื่อเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของกลุ่มไทญ้อในภาคอีสานตอนบน ผู้วิจัยพบว่า 1. ในพื้นที่จังหวัดสกลนคร  1) ชุมชนชาวไทญ้อบริเวณวัดพระธาตุเชิงชุมวรวิหาร ประกอบด้วยรูปแบบการส่งเสริมการท่องเที่ยว เพื่อเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของกลุ่มไทญ้อใน 3 รูปแบบ คือ รูปแบบการท่องเที่ยวตามแหล่งธรรมชาติ รูปแบบการท่องเที่ยวตามแหล่งวัฒนธรรม และรูปแบบการท่องเที่ยวตามความสนใจพิเศษ  2) ชุมชนชาวไทญ้อบ้านท่าวัดเหนือ และบ้านท่าวัดใต้ ประกอบด้วยรูปแบบการท่องเที่ยวตามแหล่งธรรมชาติ  รูปแบบการท่องเที่ยวตามแหล่งวัฒนธรรม และรูปแบบการท่องเที่ยวตามความสนใจพิเศษ  3) ชุมชนชาวไทญ้อวัดสะพานศรี ประกอบด้วยรูปแบบการท่องเที่ยวตามแหล่งวัฒนธรรม และรูปแบบการท่องเที่ยวตามความสนใจพิเศษ  2. ในพื้นที่จังหวัดนครพนม 1) ชุมชนชาวไทญ้อบริเวณวัดพระธาตุท่าอุเทน ประกอบด้วยรูปแบบการส่งเสริมการท่องเที่ยว เพื่อเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของกลุ่มไทญ้อ ในรูปแบบของการท่องเที่ยวตามแหล่งวัฒนธรรม  2)  ชุมชนชาวไทญ้อบ้านโพน  ประกอบด้วยรูปแบบการท่องเที่ยวตามแหล่งวัฒนธรรม และรูปแบบการท่องเที่ยวตามความสนใจพิเศษ  3) ชุมชนชาวไทญ้อวัดธาตุประสิทธิ์ประกอบด้วยรูปแบบการท่องเที่ยวตามแหล่งวัฒนธรรม  และรูปแบบการท่องเที่ยวตามความสนใจพิเศษ  3. ในพื้นที่จังหวัดมุกดาหาร ชุมชนชาวไทญ้อ ตำบลดงเย็น ประกอบด้วยรูปแบบการส่งเสริมการท่องเที่ยว เพื่อเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของกลุ่มไทญ้อ ใน 3 รูปแบบ คือ รูปแบบการท่องเที่ยวตามแหล่งธรรมชาติ รูปแบบการท่องเที่ยวตามแหล่งวัฒนธรรม และรูปแบบการท่องเที่ยวตามความสนใจพิเศษ  ผลการวิจัยครั้งนี้สรุปได้ว่า รูปแบบการส่งเสริมการท่องเที่ยววิถีชุมชนไทญ้อ เพื่อพัฒนาเศรษฐกิจสร้างสรรค์ภาคอีสานตอนบนนั้น  มีรูปแบบการส่งเสริมการท่องเที่ยวเพื่อวัตถุประสงค์หลัก คือ ต้องการที่จะอนุรักษณ์ ฟื้นฟู ศิลปวัฒนธรรม และประเพณีของกลุ่มไทญ้อในภาคอีสานตอนบน โดยใช้วิธีการประชาสัมพันธ์ผ่านการจัดงานเทศกาลต่าง ๆ ของทางจังหวัด และมีรูปแบบการจัดการท่องเที่ยวใน 3 รูปแบบ คือ รูปแบบการท่องเที่ยวตามแหล่งธรรมชาติ รูปแบบการท่องเที่ยวตามแหล่งวัฒนธรรม และรูปแบบการท่องเที่ยวตามความสนใจพิเศษ Description: Doctor of Philosophy (Ph.D.); ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ปร.ด.)

0015-01-01T00:00:00Z http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/1265 2021-09-06T09:48:51Z 0023-01-01T00:00:00Z

Title: Development of Handwoven Pa Kao Ma Patterns to Enhance Community Economy of Roi Et; การพัฒนาลวดลายผ้าขาวม้าทอมือเพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจของชุมชนจังหวัดร้อยเอ็ด Abstract: This research, These are three objective in this research set: 1) to study the knowledge and history of handwoven Pa Kao Ma in Roi Et communities 2) to study the problems of handwoven Pa Kao Ma patterns in Roi Et communities and 3) to develop new handwoven Pa Kao Ma patterns to enhance the community economy of Roi Et. This research is a qualitative research. The samples are four Pa Kao Ma weaving communities in Roi Et, consisting of Ban Nong Khwao and Ban Non Samran in Mueang District, and Ban Kwang Yai and Ban Wai Lum in Thung Khao Luang District. Document and field data were collected through surveys, interviews, observations, group discussions and workshops. The findings can be summarized as follows:      1) Roi Et has been producing handwoven Pa Kao Ma for a long time. At present, there are more than seventy communities in every district doing such activity. The five ethnic groups that are producing handwoven Pa Kao Ma in Roi Et are the Thai-Isan ethnic group, the Thai-Lao ethnic group, the Thai-Khmer ethnic group, the Thai Kui ethnic group and the Phu Thai ethnic group. The handwoven Pa Kao Ma of Roi Et found in four different patterns which are (1) large checkered pattern, (2) small checkered pattern, (3) stripe pattern, and (4) small checkered and stripe pattern. Handwoven Pa Kao Ma is still a part of Roi Et’s way of life, being an important piece of fabric cloth in various ceremonies, ranging from birth, ordination, marriage, and death. It is a multifunctional item used in everyday life.          2) Some problems concerning the current handwoven Pa Kao Ma patterns in Roi Et are that (1) the pattern looks the same as or similar to many produced by other communities and no new patterns are developed, (2) the pattern does not represent the local identities which indicate self, community or ethnicity, (3) some weavers are not able to reweave intricate Khit patterns done on their ancestral Pa Kao Ma, (4) the pattern could not attract the younger generation to be interested in handwoven Pa Kao Ma, (5) the pattern is gradually disappearing, along with the senior weavers who have no successors, and (6) the communities lack  knowledge or new ideas in changing the way of thinking for the development of new patterns.      3) The development of handwoven Pa Kao Ma patterns to enhance community economy of Roi Et was achieved through collaborative work processes among members of the four communities, experts on fabric pattern design, and the researcher acting as a coordinator. The research outputs are eleven new handwoven Pa Kao Ma patterns that can be further developed.; การวิจัยนี้มีความมุ่งหมายเพื่อ 1) ศึกษาองค์ความรู้และความเป็นมาผ้าขาวม้าทอมือของชุมชนจังหวัดร้อยเอ็ด 2) ศึกษาสภาพปัญหาลวดลายผ้าขาวม้าทอมือของชุมชนจังหวัดร้อยเอ็ด และ 3) พัฒนาลวดลายผ้าขาวม้าทอมือเพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจของชุมชนจังหวัดร้อยเอ็ด โดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่างเป็นชุมชนทอผ้าขาวม้าจังหวัดร้อยเอ็ด 4 ชุมชน ได้แก่ บ้านหนองเขวา ตำบลแคนใหญ่ อำเภอเมือง บ้านโนนสำราญ ตำบลเมืองทอง อำเภอเมือง บ้านขว้างใหญ่และบ้านหวายหลึม ตำบลมะบ้า อำเภอทุ่งเขาหลวง มีการเก็บรวบรวมข้อมูลทั้งจากเอกสารและข้อมูลภาคสนามผ่านการสำรวจ การสัมภาษณ์ การสังเกต การสนทนากลุ่ม และการประชุมเชิงปฏิบัติการ ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้      1) ร้อยเอ็ดเป็นแหล่งผลิตผ้าขาวม้าทอมือมายาวนาน ในปัจจุบันมีกว่า 70 ชุมชนในทุกอำเภอ กลุ่มชาติพันธุ์ 5 กลุ่มที่ทอผ้าขาวม้าในจังหวัดร้อยเอ็ด ได้แก่ กลุ่มไทยอีสาน กลุ่มไทยลาว กลุ่มไทยเขมร กลุ่มไทยกูย (ส่วย) และกลุ่มผู้ไท ลวดลายผ้าขาวม้าที่พบมี 4 ลักษณะ คือ ผ้าขาวม้าตาใหญ่ ผ้าขาวม้าตาเล็ก ผ้าขาวม้าไส้ปลาไหล และผ้าขาวม้าตาหมู่ ผ้าขาวม้าทอมือยังคงเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตของคนร้อยเอ็ด เป็นผ้าสำคัญในพิธีการต่าง ๆ ตั้งแต่การเกิด การบวช การแต่งงาน การตาย และเป็นผ้าสารพัดประโยชน์ในชีวิตประจำวัน       2) สภาพปัญหาลวดลายผ้าขาวม้าทอมือของชุมชนจังหวัดร้อยเอ็ดมีหลายประการ ได้แก่ (1) ลวดลายเดิมคล้ายคลึงกับผ้าขาวม้าที่ผลิตจากแหล่งอื่น ไม่มีการพัฒนาลวดลายใหม่ (2) ลวดลายไม่แสดงออกถึงอัตลักษณ์ซึ่งบ่งบอกตัวตน ชุมชน หรือชาติพันธุ์ (3) ช่างทอไม่สามารถทอลวดลายขิดที่ซับซ้อนบนผ้าขาวม้าเก่าของบรรพบุรุษได้ (4) ลวดลายเดิมไม่สามารถดึงกลุ่มลูกค้าคนรุ่นใหม่ให้มาสนใจผ้าขาวม้าทอมือได้ (5) ลวดลายผ้าขาวม้ากำลังหายไปพร้อมช่างทออาวุโสที่ขาดผู้สืบทอด และ (6) ชุมชนขาดความรู้หรือแนวคิดใหม่ในการปรับเปลี่ยนวิธีคิดเพื่อการพัฒนาลวดลายใหม่ ๆ      3) การพัฒนาลวดลายผ้าขาวม้าทอมือเพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจของชุมชนจังหวัดร้อยเอ็ด ทำสำเร็จได้ด้วยกระบวนการทำงานแบบมีส่วนร่วมระหว่างสมาชิกภายในชุมชนและนอกชุมชน ผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบลวดลายผ้า และคนกลางคือผู้วิจัย ผลผลิตจากการวิจัยครั้งนี้คือผ้าขาวม้าทอมือรวม 11 ลวดลายใหม่ซึ่งชุมชนพื้นที่วิจัยทั้ง 4 ชุมชนสามารถนำไปพัฒนาต่อยอดได้ Description: Doctor of Philosophy (Ph.D.); ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ปร.ด.)

0023-01-01T00:00:00Z http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/696 2020-05-19T06:54:13Z 0012-01-01T00:00:00Z

Title: The Creation of Cultural Dance "Rabum Leela Lai Sangkalok" (The Dance of Sangkalok Celadon Patterns); การประดิษฐ์วัฒนธรรมด้านนาฏยศิลป์"ระบำลีลาลายสังคโลก" Abstract: Sukhothai is a province with a long history in the arts, culture, traditions and way of life of people. It is a unique cultural heritage of the nation. Long live prosperity. Sangkalok is also the pottery produced in the present Sukhothai province. A culture that can nurture the art to live in the creative process of the Thai dance through dance, reflecting the beauty of the Sangkalok celadon. In this research, the researcher aims to study the history of Rabum Leela Lai sangkalok Dance, to study of the succession process and to study the value of social and cultural customs. The area of ​​study is Sukhothai Province and data were collected from  samples of  33 gurus, 28 practitioners, 16 local people and tourists that make 77 people all togethe. The research tools consisted of a survey form, observation form, structured and unstructured interview form  and presented the research results with descriptive analysis. The research found that the wisdom of the Thai ancestors are intelligent with high skills. The beauty of mind presents through in the art of molding or making celadon, writing these hidden is the pride of the Thai people. We have ancestors who are more equal to civilized countries. The precious hidden in the shape and patterns of Sangkalok celadon which has inspired to the teachers of the Sukhothai College of Dramatic Arts to create a cultural dance in the form of performance to conserve, publish the performance. The purpose is to maintain the aesthetics of the music and dance with sustainable values. The performance has been created since 1998 and has been performed regularly in the arts and culture until present. The process of Rabum Leela Lai Sangkalok dance inheritance  has the standard design of the dance. Focus on the beauty of dance movements, row moving patterns, costumes and the melody. It is based on the mainstream dance tradition of Thai dance, which combines the dance style with the melody of the newly invented music. Music melodies are both slow and fast based on the style of the dance and played by the ancient style of the Sukhothai music band. It takes 7 minutes to dance by all 8 women showing the beauty and grace. The dance pattern is depicted in the pattern appears on Sangkalok celadon. The emphasis is on the unmistakable row movements that harmonizes with the melody. The design of the dancing posture is consistent with the principles and methods of the dance of many teachers of Thai dance. The process of inheriting dance moves to achieve communication and to understand between the instructors and learners in the dance process. The dance gestures or movements are named by imagination for easier recognition and for understanding the meaning. They also communicate clearly in each dance steps.; สุโขทัยเป็นจังหวัดหนึ่งที่มีความยาวนานทางด้านประวัติศาสตร์เกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียม ประเพณี และวิถีชีวิตของผู้คน จนเกิดเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของชาติที่มีเอกลักษณ์ แสดงถึงความเจริญรุ่งเรืองมาอย่างช้านาน สังคโลกยังเป็นเครื่องปั้นดินเผาที่ผลิตขึ้นในเขตจังหวัดสุโขทัยในปัจจุบัน วัฒนธรรมหนึ่งที่สามารถหล่อหลอมให้ศิลปะมีชีวิตขึ้นตามกระบวนการสร้างสรรค์ทางด้านนาฏศิลป์ไทย ผ่านการร่ายรำโดยสะท้อนให้เห็นถึงความงดงามของเครื่องถ้วยสังคโลก การวิจัยในครั้งนี้ผู้วิจัยมีความมุ่งหมายที่จะศึกษาประวัติความเป็นมาเกี่ยวกับระบำลีลาลายสังคโลก ศึกษากระบวนการสืบทอดระบำลีลาลายสังคโลก ศึกษาคุณค่าของระบำลีลาลายสังคโลกที่มีต่อสังคมและวัฒนธรรม โดยมีพื้นที่ในการศึกษาคือ จังหวัดสุโขทัย โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากเอกสารและข้อมูลภาคสนามจากกลุ่มตัวอย่างได้แก่ ผู้รู้จำนวน 33 คน ผู้ปฏิบัติจำนวน 28 คน ผู้ให้ข้อมูลประชาชนในพื้นที่และนักท่องเที่ยวจำนวน 16 คน รวมทั้งสิ้น 77 คน เครื่องมือในการวิจัยประกอบด้วย แบบสำรวจ แบบสังเกต แบบสัมภาษณ์แบบที่มีโครงสร้าง และไม่มีโครงสร้าง และนำเสนอผลงานการวิจัยด้วยการพรรณาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า ภูมิปัญญาของบรรพบุรุษไทยที่มีความเฉลียวฉลาด มีเทคนิคความเป็นช่างที่สูงส่ง มีความงดงามของจิตใจที่สื่อออกมาทางศิลปะการปั้น การเขียน สิ่งที่แฝงเร้นเหล่านี้คือความภาคภูมิใจของคนไทยทั้งมวล ที่เรามีบรรพบุรุษที่เจริญยิ่งเทียบเท่านานาอารยะประเทศ สิ่งล้ำค่าที่ซ่อนอยู่ในรูปทรงของเครื่องถ้วยสังคโลกเป็นแรงบันดาลใจให้คณาจารย์ของวิทยาลัยนาฏศิลปสุโขทัย ต้องการประดิษฐ์วัฒนธรรมด้านนาฏศิลป์ในรูปแบบของการแสดงเพื่อการอนุรักษ์ สืบสาน เผยแพร่ การแสดงระบำลีลาลายสังคโลกขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้คงความงดงามทางสุนทรียภาพด้านนาฏศิลป์ดนตรีไว้อย่างทรงคุณค่าและคู่ควรให้ยั่งยืนต่อไป การแสดงชุดนี้ได้มีการสร้างสรรค์ตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2541 และมีการแสดงเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมอยู่เป็นประจำจนถึงปัจจุบันนี้ กระบวนการสืบทอดระบำลีลาลายสังคโลก ได้ออกแบบการแสดงให้เป็นระบำในแนวระบำมาตรฐาน มุ่งเน้นความสวยงามของท่ารำ การแปรแถว เครื่องแต่งกาย และความไพเราะของท่วงทำนองเพลง กำหนดขอบเขตและรูปแบบในการสร้างสรรค์การแสดง โดยยึดหลักตามนาฏยจารีตเกี่ยวกับหลักในการประดิษฐ์ท่ารำไทยที่มีลีลาท่ารำผสมผสานให้สอดคล้องกับท่วงทำนองเพลงที่มีการประดิษฐ์ขึ้นใหม่ ท่วงทำนองเพลงมีทั้งช้าและเร็วตามรูปแบบการแสดง บรรเลงโดยวงโบราณที่มีลักษณะเฉพาะแบบของสุโขทัย ใช้เวลาในการแสดง 7 นาที โดยใช้ผู้หญิงแสดงล้วนจำนวน 8 คน เพื่อความสวยงามและอ่อนช้อยตามรูปแบบการรำ กระบวนท่ารำสื่อให้เห็นภาพตามลวดลายเส้นบนเครื่องสังคโลก เน้นการแปรแถวที่พร้อมเพรียงสวยงามที่สอดคล้องกลมกลืนกับทำนองเพลง  ซึ่งการกำหนดรูปแบบในการสร้างสรรค์กระบวนท่ารำมีความสอดคล้องกับหลักและวิธีประดิษฐ์ท่ารำของบรมครูด้านนาฏศิลป์ไทยหลายท่าน กระบวนการสืบทอดท่ารำเพื่อให้เกิดการสื่อสาร และความเข้าใจให้ตรงกันระหว่างผู้ถ่ายทอดท่ารำ และผู้รับการสืบทอดท่ารำ ในกระบวนการรำระบำลีลาลายสังคโลก จึงกำหนดชื่อท่ารำ หรือตั้งชื่อท่ารำตามจินตนาการ เพื่อการจดจำที่ง่ายขึ้น ต่อการเข้าใจในความหมาย ตลอดจนสื่อสารกันอย่างชัดเจนขึ้นในแต่ละกระบวนท่ารำ คุณค่าของระบำลีลาลายสังคโลกที่มีต่อสังคมและวัฒนธรรม นับเป็นขั้นตอนหนึ่งที่สำคัญที่ผู้วิจัยจำเป็นต้องศึกษาและคำนึงถึงในกระบวนการประดิษฐ์วัฒนธรรมด้านนาฏยศิลป์ “ระบำลีลาลายสังคโลก” หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งก็คือความสำคัญของวัฒนธรรมการสร้างสรรค์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านคุณค่าที่มีต่อสังคมมนุษย์ในปัจจุบัน เพื่อก่อให้เกิดความเข้าใจ และเล็งเห็นคุณค่าของการแสดงนั้นๆได้อย่างถูกต้อง การประดิษฐ์วัฒนธรรมด้านนาฏยศิลป์ “ระบำลีลาลายสังคโลก” สามารถนำไปกำหนดเป็นยุทธศาสตร์ในเชิงรุกด้านการเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมของสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์  กระทรวงวัฒนธรรม สร้างศักยภาพในการบริหารจัดการวัฒนธรรมของวิทยาลัยนาฏศิลป์ ให้สามารถนำเสนอผลงานการแสดงเพื่อสนับสนุน ส่งเสริม อนุรักษ์ สืบทอด เผยแพร่ ศิลปะของไทยในระดับท้องถิ่นและระดับชาติ ทั้งยังสามารถนำไปบูรณาการให้เกิดคุณค่าในการจัดการแสดงเพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ ตลอดจนการสร้างความเป็นเอกลักษณ์ทางมรดกทางศิลปวัฒนธรรมของชาติให้ยั่งยืนต่อไป Description: Doctor of Philosophy (Ph.D.); ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ปร.ด.)

0012-01-01T00:00:00Z