http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/1272 Walai Rukhavej Botanical Research Institute / สถาบันวิจัยวลัยรุกขเวช Fri, 14 Aug 2026 20:42:55 GMT 2026-08-14T20:42:55Z http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/3754 Title: Micropropagation of Uang Nuat Phram (Seidenfadenia mitrata) for conservation and approaches to application in Koaw Rai Subdistrict Kosumpisai District Maha Sarakham Province; การขยายพันธุ์กล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์เพื่อการอนุรักษ์และแนวทางการใช้ประโยชน์ในชุมชนตำบลเขวาไร่ อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม Abstract: The studies of ecological aspect and distribution of of Uang Nuat Phram (Seidenfadenia mitrata) in Nonpasri Temple in Koaw Rai Subdistrict Kosumpisai District Maha Sarakham Province were carried out during 2017-2025 at altitudes ranging from 165-198 AMSL from 50 trails. The objectives of present study were to determine their distribution, flowering and fruiting, physical parameters including soil moisture, air temperature, relative humidity and light intensity were recorded. The results showed that Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) were flowered during March to April. Flowers were highest in March, inflorescence was racemose type, each consisting of 10-30 individual flowers, sepals white steaks, petals light purple, lip purple with red markings, width flower 1.5 centimeters, fragrant flower. The flower was perfect type. The duration of development of young fruit to mature fruit was approximately 6 months. The fruit was capsule type, In vitro preservation of the Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) was carried out using various salt media and organic additives (coconut water and potato extract). The seeds of Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) were cultured in MS (Murashige and Skoog,1962) and VW (Vacin and Went,1949) with or without 10% coconut water, 10% potato extract or potato homogenate, and supplemented with sucrose (1 or 2% sucrose) and 0.8% agar. The seeds were cultured at 25+2 degree Celsius under a 16-h photoperiod with photosynthetic photon flux density of 3,000 lux for 60 days. The results showed that MS medium supplemented with organic additives (10% coconut water, 10% potato homogenate, 2% sucrose and 0.8% agar) or M6 enhanced seed germination is 10504.6. The age of 6 month seed pod was grown well. The study on volatile components in an extract by headspace GC-MS/MS and volatile organic compounds (VOCs) of Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) flowers was performed and analyzed by gas chromatographic/ mass spectrometric technique employing capillary column were found the most 33 volatile components from full Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) flowers in first place. The survey of attitude for conservation Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) in Nonpasri Temple in Koaw Rai Subdistrict Kosumpisai District Maha Sarakham Province were 150 students in primary and secondary school, people in the community and the government officers in Koaw Rai Subdistrict Kosumpisai District Maha Sarakham Province. The results of the questionnaire found that 128 people or 80 percent didn’t know Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) before. They had attitude for conservation Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) totally 67 people or 40.67 percent. The Most of the people in Koaw Rai Subdistrict Kosumpisai District Maha Sarakham Province had to increase the numbers of Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) in their community totally 67 people or 40.67 percent; การศึกษาลักษะณะทางนิเวศวิทยาและการกระจายพันธุ์ของกล้วยไม้เอื้องหนวด พราหมณ์ (Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) Garay.) โดยสำรวจในพื้นที่วัดโนนภาษี ตำบลเขวาไร่ อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม ในระหว่าง ปี 2560 ถึง 2567 ครอบคลุมพื้นที่ 50 ไร่ พื้นที่ความสูงระหว่าง 165-198 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง เพื่อศึกษาการกระจายพันธุ์ การออกดอกและติดผลของกล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์ ช่วงเวลาการออกดอกพบว่าออกดอกระหว่างเดือนมีนาคมถึงเดือนเมษายน ดอกออกมากสุดในช่วงเดือนมีนาคม ลักษณะช่อดอกแบบช่อตั้ง แต่ละช่อดอกประกอบด้วยดอกย่อยจำนวน 10-30 ดอก กลีบเลี้ยงและกลีบดอกสีขาว ขอบกลีบสีม่วงอ่อน กลีบปากสีม่วงแกมแดง ฝาปิดกลุ่มเรณูสีเข้ม ดอกบานเต็มที่กว้าง 1.5 ซม. มีกลิ่นหอม ดอกเป็นดอกสมบูรณ์เพศ ระยะเวลาการติดผลอ่อนถึงระยะเวลาการติดฝักแก่ใช้ระยะเวลาประมาณ 6 เดือน ลักษณะของผลเป็นฝักเรียวยาว เมื่อนำมาเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อในหลอดแก้วได้ศึกษาผลของความแตกต่างของธาตุอาหารและการเติมสารอินทรีย์เสริม (น้ำมะพร้าวและน้ำสกัดมันฝรั่ง) ต่อการเพิ่มจำนวนต้น โดยนำมาเมล็ดกล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์ ไปเพาะเลี้ยงในอาหารสูตร MS (Murashige and Skoog, 1962) และอาหารสูตร VW (Vacin and Went, 1949) ที่มีหรือไม่มีน้ำมะพร้าว 10 เปอร์เซ็นต์ ที่เติมหรือไม่เติมน้ำสกัดมันฝรั่งหรือน้ำมันฝรั่งบด 10 เปอร์เซ็นต์ ร่วมกับน้ำตาลซูโครส (1 หรือ 2 เปอร์เซ็นต์) และวุ้นผง 0.8 เปอร์เซ็นต์ เพาะเลี้ยงในสภาพที่มีความเข้มแสง 3,000 ลักซ์ เป็นเวลา 16 ชั่วโมงต่อวัน หลังจากเพาะเลี้ยงเป็นระยะ 60 วัน พบว่าสามารถชักนำให้เมล็ดกล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์งอกได้ดีในอาหารสูตร MS ที่เติมสารอินทรีย์ น้ำมะพร้าว 10 เปอร์เซ็นต์ มันฝรั่งบด 10 เปอร์เซ็นต์ น้ำตาลซูโครส 2 เปอร์เซ็นต์ และผงวุ้น 0.8 เปอร์เซ็นต์ (M6) โดย โดยมีอัตราการเกิดโปรโตคอร์มสูงสุด จำนวน 10504.6 อายุฝักที่ดีที่สุดคือ 6 เดือน ส่วนการศึกษาองค์ประกอบที่ระเหยได้ในสารสกัดที่ได้ดอกกล้วยไม้เอื้อง หนวดพราหมณ์ โดยวิเคราะห์ด้วยเทคนิค headspace GC-MS/MS และวิเคราะห์สารระเหยอินทรีย์ (volatile organic compounds, VOCs) องค์ประกอบของสารสกัดดอกกล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์ จากพื้นที่อำเภอโกสุมพิสัยจุด 1 มีที่สารอินทรีย์ ทั้งหมด 33 องค์ประกอบ มีปริมาณมากกว่า พื้นที่อำเภอโกสุมพิสัย จุดที่ 2 ซึ่งมีสารอินทรีย์ ทั้งหมด 31 องค์ประกอบ และดอกกล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์ที่บานเต็มที่ จากพื้นที่อำเภอโกสุมพิสัย จุดที่ 1 ได้สารอินทรีย์มากที่สุด และการสำรวจแนวคิดในการอนุรักษ์กล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์ในพื้นที่วัดโนนภาษี ตำบลเขวาไร่ อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม ของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษา และมัธยมศึกษา ในตำบลเขวาไร่ อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม จำนวน 150 คน พบว่าผู้ตอบแบบสอบถามมีความคิดเห็นในการอนุรักษ์กล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์ จากตารางที่ 16 พบว่า จากผู้ตอบแบบสอบถาม จำนวน 150 คน ไม่รู้จักกล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์มาก่อน จำนวน 128 คน คิดเป็นร้อยละ 80.00 หลังมาดูในพื้นที่ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่ มีความเห็นว่ากล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์เป็นกล้วยไม้ที่สวยดีใกล้สูญพันธ์อยากอนุรักษ์ไว้ จำนวน 56 คน คิดเป็นร้อยละ 37.33  ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่มีความเห็นว่ากล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์มีความสำคัญกับชุมชน เพราะเป็นดอกไม้ที่ใกล้สูญพันธ์หายากจึงควรอนุรักษ์ จำนวน 67 คน คิดเป็นร้อยละ 40.67 รองลงมามีความเห็นว่าเป็นดอกไม้ที่ให้กลิ่นหอม จำนวน 48 คน คิดเป็นร้อยละ 32.00 ผู้ตอบแบบสอบถามจะช่วยชุมชนในการอนุรักษ์กล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์ให้คงอยู่ในชุมชนได้อย่างยั่งยืนได้โดยการปลูกเพิ่มกล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์จำนวน 78 คน คิดเป็นร้อยละ 52.00 Wed, 01 Jan 0016 00:00:00 GMT http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/3754 0016-01-01T00:00:00Z http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/3260 Title: Genetic diversity of mole cricket Gryllotalpa orientalis Burmeister, 1838 in Roi Et Province; ความหลากหลายทางพันธุกรรมของแมลงกระชอน Gryllotalpa orientalis Burmeister, 1838 ในจังหวัดร้อยเอ็ด Abstract: The mole cricket is an edible, medicinal, and agriculturally significant insect that can be found worldwide. In Thailand, only Gryllotalpa orientalis has been recognized. However, a comprehensive investigation on the genetic variation of mole cricket in Thailand is still lacking. Thus, this study aims to examine the genetic variation of mole cricket from different localities in Roi Et Province. The 271 mole crickets were collected from natural habitats in 14 different districts of Roi Et Province for genetic variation investigation using two mitochondrial genes, namely 430 bp of cytochrome c oxidase subunit 1 (CO1) and 465 bp of 16S ribosomal DNA (16S rDNA) as genetic markers. A high level of genetic variation was found in mole cricket populations in this study. The 97 (22.6%) and 80 (17.2%) variation sites were found in CO1 and 16S rDNA sequences, respectively. According to these variations, 37 (Go1 – Go37) and 15 (Gr1 – Gr15) haplotypes were classified based on CO1 and 16S rDNA sequences, respectively. Haplotype network analysis revealed that six genetic groups have been classified, namely genetic groups I – VI. Phylogenetic tree analysis also demonstrates the six genetic groups, similar to haplotype network analysis. The p-distance value compared between 14 populations ranged from 0.0002 to 0.1138. In addition, morphometric analysis also supports the classification of genetic groups, as demonstrated that some characters showed significant differences between genetic groups, such as thorax width, tegmen length, wing length, and wing width. Thus, mole cricket populations in Roi Et Province contained a species complex. Further comprehensive investigations on biology, ecology, morphology, and genetics need to be examined for a better understanding of their systematic and taxonomic status.; แมลงกระชอนเป็นแมลงที่มีความสำคัญทั้งทางด้านอาหาร การเกษตร และการแพทย์ สามารถพบได้ทั่วโลก แมลงกระชอนในประเทศไทยถูกจัดจำแนกเป็นชนิดเดียว ได้แก่ Gryllotalpa orientalis แต่อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีข้อมูลการศึกษาเชิงลึกทางด้านความหลากหลายทางพันธุกรรมของแมลงกระชอนในประเทศไทยมาก่อน ผู้วิจัยจึงสนใจศึกษาความหลากหลายทางพันธุกรรมของแมลงกระชอนที่กระจายอยู่ในพื้นที่จังหวัดร้อยเอ็ด โดยทำการเก็บตัวอย่างแมลงกระชอนจำนวน 271 ตัวอย่าง จากแหล่งธรรมชาติใน 14 พื้นที่แต่ละอำเภอของจังหวัดร้อยเอ็ด มาทำการวิเคราะห์ความหลากหลายทางพันธุกรรมโดยใช้ยีน cytochrome c oxidase subunit 1 (CO1) ความยาว 430 คู่เบส และ 16S ribosomal DNA (16S rDNA) ความยาว 465 คู่เบส เป็นเครื่องหมายโมเลกุล ผลการศึกษาพบว่า ประชากรแมลงกระชอนจากแหล่งธรรมชาติในจังหวัดร้อยเอ็ดมีความหลากหลายทางพันธุกรรมค่อนข้างสูง พบการแปรผันของลำดับนิวคลีโอไทด์ของยีน CO1 และ 16S rDNA จำนวน 97 (22.6%) และ 80 (17.2%) ตำแหน่ง สามารถจำแนกลักษณะทางพันธุกรรมออกได้เป็น 37 (Go1 – Go37) และ 15 (Gr1 – Gr15) แฮโพลไทป์ (haplotypes) ตามลำดับ จากการวิเคราะห์การแบ่งกลุ่มทางพันธุกรรมโดยการสร้างเครือข่ายแฮโพลไทป์ (haplotype network) ให้ผลสอดคล้องกันเมื่อวิเคราะห์ด้วยยีน CO1 และ 16S rDNA โดยสามารถแบ่งกลุ่มพันธุกรรมของแมลงกระชอนในจังหวัดร้อยเอ็ดออกเป็น 6 กลุ่ม (I – VI) และเมื่อนำผลลำดับนิวคลีโอไทด์ของทั้งสองยีนมาวิเคราะห์เป็นแผนภูมิวิวัฒนาการ (phylogenetic tree) พบว่า ประชากรแมลงกระชอนในจังหวัดร้อยเอ็ดแบ่งสายสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการออกเป็น 6 กลุ่ม เช่นเดียวกัน และพบค่าความแตกต่างทางพันธุกรรม p-distance เมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มประชากรอยู่ในช่วงระหว่าง 0.0002 ถึง 0.1138 นอกจากนี้ผลการวิเคราะห์สัดส่วนของสัณฐานบางประการเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มพันธุกรรม พบลักษณะสัณฐานที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ เช่น ความกว้างช่องอก ความกว้างและความยาวของปีกคู่หลัง และความยาวของปีกคู่หน้า เป็นต้น จากผลการศึกษาครั้งนี้ สามารถสรุปได้ว่า ประชากรแมลงกระชอนในแหล่งธรรมชาติของจังหวัดร้อยเอ็ดเป็นชนิดซับซ้อน (species complex) ซึ่งอาจจำแนกเป็นหลายชนิดและจำเป็นต้องศึกษาทางชีววิทยาด้านอื่นๆ รวมทั้งลักษณะทางสัณฐานทั้งภายนอกและภายในของแมลงกระชอนในกลุ่มพันธุกรรมต่างๆ อย่างละเอียดต่อไปในอนาคต เพื่อใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการจัดจำแนกชนิดของแมลงกระชอนที่พบในจังหวัดร้อยเอ็ดรวมทั้งแหล่งอื่นๆ ในประเทศไทยให้ถูกต้องและชัดเจนมากยิ่งขึ้น Sat, 01 Jan 0018 00:00:00 GMT http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/3260 0018-01-01T00:00:00Z http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/3259 Title: Diversity of fish in the Mekong River by using trawl nets in 7 provinces area of Northeastern, Thailand; ความหลากชนิดของปลาในแม่น้ำโขงโดยใช้เครื่องมืออวนทับตลิ่ง ในพื้นที่ 7 จังหวัด ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประเทศไทย Abstract: The survey of fish diversity in the Mekong River using trawl nets in the area of seven provinces in northeastern Thailand aimed to study the variety of fish species in the Mekong River and to examine the relationship between the length and weight of the prominent fish species found in the study area. Samples of fish were collected using trawl nets during three seasons, from September 2565 to February 2566. In total, 24 families, 73 genera, and 120 species of fish were found. The most abundant group was the family Cyprinidae, comprising 58 species, accounting for 48.3 percent. The most abundant fish species encountered was Barbonymus altus, followed by Mystacoleucus obtusirostris, Puntioplites proctozystron, and Sikukia gudgeri, with composition percentages of 11.85, 9.72, 7.41, and 5.91 percent, respectively. The distribution patterns of B. altus, P. proctozystron, Henicorhynchus siamensis, and Hemibagrus spilopterus were observed across all seven provinces. The community structure of fish populations was divided into six groups, with most fish migrating to spawn in the main Mekong River and floodplain areas, living in riverbank areas characterized by sand and mud with strong currents in some locations. When studying the relationship between length and weight of prominent fish species, it was found that six species of fish, namely B. altus, M. obtusirostris, P. proctozystron, S. gudgeri, Oreochromis niloticus, and Parambassis siamensis, had isometric growth. Comparing the body length of B. altus and P. proctozystron found in all seven provinces, significant differences were observed in each area (p=0.001), indicating the effect of area suitability on fish growth. The findings of this study can serve as crucial foundational information for fish resource management and conservation policies concerning aquatic animal resources.; การสำรวจความหลากชนิดของปลาในแม่น้ำโขงโดยใช้เครื่องมืออวนทับตลิ่ง ในพื้นที่  7 จังหวัด ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย เพื่อศึกษาความหลากชนิดของปลาในแม่น้ำโขง โดยใช้เครื่องมืออวนทับตลิ่ง และศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความยาวและน้ำหนักของปลาชนิดเด่นที่พบในพื้นที่ศึกษาทำการเก็บรวบรวมตัวอย่างปลาด้วยเครื่องมืออวนทับตลิ่ง 3 ช่วงฤดู ระหว่างเดือนกันยายน 2565 ถึง เดือนกุมภาพันธ์ 2566 พบปลาทั้งหมด 24 วงศ์ 73 สกุล 120 ชนิด พบกลุ่มปลาในวงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae) มากที่สุดรวม 58 ชนิด คิดเป็นร้อยละ 48.3 พบปลาชนิดเด่นที่มีจำนวนมากที่สุด คือ ปลาตะเพียนทอง (Barbonymus altus) รองลงมาคือ ปลาหนามหลัง (Mystacoleucus obtusirostris) ปลากระมัง (Puntioplites proctozystron) ปลาน้ำฝาย (Sikukia gudgeri) มีค่าองค์ประกอบของชนิดปลาเท่ากับ ร้อยละ 11.85, 9.72, 7.41, 5.91 ตามลำดับ พบการแพร่กระจายตัวของปลาตะเพียนทอง (Barbonymus altus) ปลากระมัง (Puntioplites proctozystron) ปลาสร้อยขาว (Henicorhynchus siamensis) ปลากดเหลือง (Hemibagrus spilopterus) ทั้ง 7 จังหวัด แบ่งกลุ่มโครงสร้างประชาคมปลาระหว่างจุดสำรวจต่าง ๆ ได้จำนวน 6 กลุ่ม พบปลาส่วนใหญ่มีการอพยพวางไขในแม่น้ำโขงสายหลักและพื้นที่ราบน้ำท่วมถึง เมื่อศึกษาความสัมพันธ์ความยาวและน้ำหนักของปลาชนิดเด่นพบว่าปลา 6 ชนิด ได้แก่ ปลาตะเพียนทอง (B. altus) ปลาหนามหลัง (M. obtusirostris) ปลากระมัง (P. proctozystron) ปลาน้ำฝาย (S. gudgeri) ปลานิล (Oreochromis niloticus) และปลาแป้นแก้ว (Parambassis siamensis) มีการเติบโตแบบสมมาตร (isometric) เมื่อเปรียบเทียบความยาวตัวปลาของชนิดที่พบทั้ง 7 จังหวัด คือ ปลาตะเพียนทอง (B. altus) และปลากระมัง (P. proctozystron) พบว่า ปลาทั้ง 2 ชนิด มีความยาวในแต่ละพื้นที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.001) ความเหมาะสมของพื้นที่จึงมีผลต่อการเติบโตของปลา ผลจากการศึกษาของโครงการนี้สามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานที่สำคัญต่อการจัดการทรัพยากรปลาและนโยบายด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรสัตว์น้ำได้ Sat, 01 Jan 0001 00:00:00 GMT http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/3259 0001-01-01T00:00:00Z http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/3257 Title: Genetic Diversity and In Vitro Conservation of Siamese Rosewood (Dalbergia cochinchinensis Pierre); ความหลากหลายทางพันธุกรรมและการอนุรักษ์ต้นพะยูง (Dalbergia cochinchinensis Pierre) ในหลอดแก้ว Abstract: Research on Genetic Diversity and In Vitro Conservation of Siamese Rosewood (Dalbergia cochinchinensis Pierre) was to assess the genetic diversity of Siamese Rosewood using DNA data from chloroplast genomes and nuclear genome, as well as strengthening the development of good rosewood genetic preservation and sustainable utilization practices for In Vitro conservation. This study examined the diversity of Siamese Rosewood plus trees from 13 sources, whereas DNA was extracted using the DNeasy® Plant Mini Kit (Qiagen, Germany) and using matK in chloroplasts and ITS4 in nucleus , as well as the study of In Vitro conservation of Siamese Rosewood. The results showed that evolutionary relationships can be mapped. The phylogenetic tree of Siamese rosewood was analyzed with the matK sequencing and the internal transcribed spacer 4 (ITS4) sequencing together with the nucleotides of the same genus retrieved from the GenBank database, i.e., 78 specimens of the genus Dalbergia and Pterocarpus macrocarpas Kurz (AB924813) were used as an out-group which category in B clades. The rosewood specimens used in this study were classified as Clades A.  The results of genetic diversity analysis using haplotype diversity (h) and nucleotide diversity (π) showed that alleles of matK genes were found in 48 samples can be divided into 34 haplotypes, all 34 haplotypes are unique haplotypes with haplotype diversity (h) and nucleotide diversity (π) between 0.000-1.000 and 0.000-0.014, respectively. Genetic nucleotide sequences with Internal Transcribed Spacer 4 (ITS4) showed that out of a total of 65 samples, 31 haplotypes were found, 15 were unique haplotypes with haplotype diversity (h) and nucleotide diversity (π) values between 0.000-1.000 and 0.000-0.008. The chloroplast portion of the genome that are inherited only through the mother gene. This makes the DNA unique to each species and source. ITS gene has higher genetic diversity than the matK gene. From this study, ITS gene can be used to study on genetic variation, but matK gene is chloroplast gene which is conserve gene, suitable for study on the genetic inheritance from mother tree to seedling.; การศึกษาวิจัยเรื่อง ความหลากหลายทางพันธุกรรมและการอนุรักษ์ต้นพะยูง (Dalbergia cochinchinensis Pierre) ในหลอดแก้ว มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความหลากหลายทางพันธุกรรมของพะยูงโดยใช้ข้อมูลดีเอ็นเอจากส่วนคลอโรพลาสต์จีโนมและนิเครียสจีโนม และพัฒนาเทคนิควิธีการอนุรักษ์พันธุกรรมไม้พะยูงสายพันธุ์ดีในระยะยาวด้วยเทคโนโลยีชีวภาพเพื่อเสริมสร้างการอนุรักษ์พันธุกรรมพะยูงสายพันธุ์ดีและแนวทางการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน ซึ่งเป็นการความหลากหลายทางพันธุกรรมของพะยูงจากป่าธรรมชาติ 13 ถิ่นกำเนิด ทำการสกัดดีเอ็นเอด้วยชุดสกัดดีเอ็นเอสำเร็จรูป DNeasy® Plant Mini Kit (Qiagen, USA) และการเพิ่มปริมาณดีเอ็นเอส่วนของยีน maturase K (matK) ในคลอโรพลาสต์ และยีน Internal Transcribed Spacer 4 (ITS4) ตลอดจนการศึกษาหาแนวทางการอนุรักษ์ความหลากหลายทางพันธุกรรมพะยูงด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ ผลการศึกษาพบว่าสามารถสร้างแผนภูมิสายสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการ (phylogenetic tree) ของพะยูงที่วิเคราะห์ด้วยลำดับเบสบริเวณ matK และด้วยลำดับเบสบริเวณ ITS4 โดยทำการวิเคราะห์ร่วมกับนิวคลีโอไทด์ของพืชในสกุลเดียวกันที่สืบค้นได้จากฐานข้อมูล GenBank ได้แก่ พืชกลุ่มสกุล Dalbergia 78 ตัวอย่าง โดยใช้ประดู่ป่า Pterocarpus macrocarpas Kurz (AB924813) เป็น out-group สามารถแบ่งเป็น 2 clades อย่างชัดเจน โดยตัวอย่างพะยูงที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้จัดอยู่ใน Clades A  ผลการวิเคราะห์ความหลากหลายทางพันธุกรรมด้วยค่า Haplotype diversity (h) และค่า Nucleotide diversity (π) พบว่ารูปแบบของยีน (alleles) matK ของพะยูง ทั้งหมด 48 ตัวอย่าง จาก 13 กลุ่มประชากร Unique haplotype ทั้งหมด 34 haplotypes  โดยมีค่า Haplotype diversity (h) และค่า Nucleotide diversity (π) ในพะยูงแต่ละประชากรอยู่ระหว่าง 0.000-1.000 และ 0.000-0.014 ตามลำดับในขณะที่ยีน ITS จากจำนวนตัวอย่างทั้งหมด 65 ตัวอย่าง มีทั้งหมด 31 haplotypes โดยพบ Unique haplotypes จำนวน 15 haplotypes ความหลากหลายของ Haplotype ที่ 0.000±1.000 และ Nucleotide diversity ที่ 0.000-0.008 ตามลำดับ ทั้งนี้การใช้ลำดับนิวคลีโอไทด์จากส่วนคลอโรพลาสต์จีโนมซึ่งเป็นการถ่ายทอดสารพันธุกรรมผ่านทางแม่ฝ่ายเดียวเท่านั้น ทำให้รูปแบบดีเอ็นเอเหมือนกับแม่และมีความพิเศษ (unique) ของแต่ละสายพันธุ์แม่ไม้ การศึกษาครั้งนี้สามารถสรุปได้ว่ายีน ITS สามารถใช้ศึกษาความแปรผันทางพันธุกรรมได้ชัดเจนกว่ายีน matK แต่ยีน matK เป็นยีนที่อยู่ในคลอโรพลาสเป็นยีนกึ่งอนุรักษ์ (conserve gene) มากกว่า จึงควรใช้ศึกษาด้านการส่งต่อพันธุกรรมจากแม่สู่ลูก Sat, 01 Jan 0024 00:00:00 GMT http://202.28.34.124/dspace/handle123456789/3257 0024-01-01T00:00:00Z