Development of a Participatory Liver Fluke Prevention Operation Model of Wangtamua Sub-District Community, Muang District, Nakhonphanom Province

Abstract

This action research was aimed to developing process a model for prevention of liver fluke disease in the community of Wangtamua Sub-District, Mueang District, Nakhon Phanom Province. The paticipants were selected from selection criteria of 94 peoples. Consists of 61 people who support liver fluke disease prevention operations and 33 people were found to have liver fluke eggs. Data was collected both quantitative and qualitative. Use questionnaires, interviews and observations. Quantitative data was analyze using by frequency, percentage, mean, standard and Paired Sample t-test. Qualitative analyzed by content.

The research results found that the development of this model has 10 stages: 1) Analysis of area problems, 2) Action plan setting, 3)Training program,4) Campaigns program, 5) Monitoring the behavior of those found to have liver fluke eggs, 6) Community network development, 7) Somtam shop, a shop that is free of raw fermented fish. 8) Community agenda, 9) Followed-up and community supports, and 10) Community learning forum. After the implementation, the mean scores of knowledge, attitude, behavior and participation were significantly increased (p-value < 0.001) As a result, the basic model for prevention of liver fluke disease in the community is CONTROLL Model.

In conclusion, key successful factors in development of liver fluke disease prevention process were CHD Model (Connection, Harmony and Development) in behavior modification.

การศึกษาวิจัยเชิงปฏิบัติการครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการพัฒนารูปแบบการดําเนินงานป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับแบบมีส่วนร่วมของชุมชน ตำบลวังตามัว อำเภอเมือง จังหวัดนครพนม กลุ่มเป้าหมายที่ศึกษาทั้งหมด 94 คน ประกอบด้วยผู้มีส่วนสนับสนุนการดำเนินงานป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ จำนวน 61 คน และผู้ตรวจพบไข่พยาธิใบไม้ตับ จำนวน 33 คน และเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณโดยใช้ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์และการสังเกต วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติอนุมาน คือ Paired t-test ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การ วิเคราะห์เชิงเนื้อหา

ผลการวิจัย พบว่า กระบวนการพัฒนารูปแบบในการดำเนินงานป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในชุมชนครั้งนี้ ทำให้เกิดกระบวนการ 10 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การวิเคราะห์สภาพปัญหา 2) การจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อแก้ไขปัญหา 3) กิจกรรมให้ความรู้ 4) กิจกรรมการรณรงค์ป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ 5) การติดตามเฝ้าระวังพฤติกรรมผู้ที่ตรวจพบไข่พยาธิใบไม้ตับ 6) การสร้างความร่วมมือภาคีเครือข่ายในการจัดทำหลักสูตรการสอนในโรงเรียน 7) กิจกรรมร้านส้มตำ ร้านค้า ปลอดปลาร้าดิบ 8) การกำหนดมาตรการชุมชน 9) การติดตาม นิเทศงาน และสนับสนุน ประเมินผลการดําเนินงาน 10) การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ภายหลังการดำเนินงาน กลุ่มเป้าหมายมีระดับความรู้ทัศนคติการปฏิบัติตัวและการมีส่วนร่วมในการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ ตับคะแนนเฉลี่ยสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.001)และยังส่งผลให้เกิดรูปแบบเบื้องต้นในการดำเนินงานป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในชุมชน คือ CONTROLL Model

โดยสรุป ปัจจัยแห่งความสำเร็จในการพัฒนาการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ คือ CHD ประกอบด้วย C: Connection (การเชื่อมต่อระหว่างภาคีเครือข่าย) H: Harmony (ความสามัคคีของคนในชุมชน) นำไปสู่ Development: D (การพัฒนาโดยอาศัยการมีส่วนร่วมและการยอมรับร่วมกันของผู้เกี่ยวข้องในทุกขั้นตอน)