Solid Waste Management Model through Community Participation in Khokphetphatthana Subdistrict, Bamnet Narong District, Chaiyaphum Province

Abstract

This research is a participatory action research. The objective is to study the model of waste management through community participation in Khokphetphatthana Subdistrict, Bamnet Narong District, Chaiyaphum Province. The sample groups consisted of 1) a group of 50 organization leaders and 2) a group 291 people; consisting of hosts or household representatives. Questionnaires were utilized to collect quantitative data. Qualitative data was collected by observation, interviews and focus groups. Conducted between October 2023 and January 2024, quantitative data was analyzed with statistics including frequency, percentage, mean, standard deviation and statistics that compare means (Paired t-test) and qualitative data with content analysis.

Results from the research revealed that Khokphetphatthana Subdistrict is experiencing major problems in waste management. The populace was not capable of separating waste and it was put to little use. Waste was mostly dumped and burnt outdoors. This leads to an increase in illegal waste dumping. The community’s knowledge of waste management was at a low level, 56.0 percent (Mean = 6.5, S.D. = 1.3). Waste management practices were at a moderate level, 60.8 percent (Mean = 2.30, S.D. = 0.55). The people's participation in waste management was at a moderate level (Mean = 3.12, S.D. = 0.40). Group discussions with participation from network partners gave birth to an action plan: “Project to develop potential in waste management in Khokphetphatthana Subdistrict”. After conducting these activities, it was revealed that knowledge about waste management went to a higher level (Mean = 8.4, S.D. = 1.16). The waste management practices were found to be at a good level (Mean = 2.6, S.D. = 0.16). The level of participation from the community in waste management is high (Mean = 3.83, S.D. = 0.64) and was found to be statistically significant (p < 0.001). The community has actively segregated household waste by using separate bins for wet trash. Additionally, solid waste is being transformed into various products within the community, such as biological fermentation water, vegetable plant pots made from car tires, and underground bank water wells created from plastic bottles. As a result of these efforts, the community has become cleaner and has seen a reduction in the amount of garbage on public roads due to illegal dumping.

Key factors for success include:

1) Local leadership: Local leaders should have a clear vision and recognize the importance of waste management. They need to be willing to provide support in terms of budget, personnel, materials, and equipment. They should also act as intermediaries, connecting network partners and communities.

2) Academic sector involvement: The academic sector should continuously promote and stimulate knowledge about waste management in various ways. Providing access to accurate information can motivate people to take action.

3) Public sector participation: Community leaders and citizens are essential for the success of waste management. They should be involved from the planning stage onwards, contributing to decision-making and participating in monitoring and evaluation. This genuine community participation is crucial for the success of the waste management model.

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการจัดการมูลฝอยโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ตำบลโคกเพชรพัฒนา อำเภอบำเหน็จณรงค์ จังหวัดชัยภูมิ กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย 1) กลุ่มแกนนำองค์กร จำนวน 50 คน 2) กลุ่มเจ้าบ้านหรือตัวแทนครัวเรือน จำนวน 291 คน เก็บรวบรวมข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้แบบสอบถาม ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการสังเกต การสัมภาษณ์และการสนทนากลุ่ม ดำเนินการระหว่างเดือนตุลาคม 2566-มกราคม 2567 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้สถิติ ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติที่เปรียบเทียบค่าเฉลี่ย (Paired t-test) วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา (Content analysis)

ผลการวิจัย พบว่า ตำบลโคกเพชรพัฒนามีปัญหาหลักด้านการจัดการมูลฝอย ประชาชนขาดการคัดแยกมูลฝอยและนำมูลฝอยมาใช้ประโยชน์น้อย ส่วนใหญ่จัดการมูลฝอยโดยการเทกองและเผากลางแจ้ง มีแนวโน้มเกิดการลักลอบทิ้งมูลฝอยเพิ่มขึ้น ความรู้เกี่ยวกับการจัดการมูลฝอยในชุมชนอยู่ระดับต่ำ ร้อยละ 56.0 (Mean = 6.5, S.D. = 1.3) การปฏิบัติในการจัดการมูลฝอยอยู่ระดับปานกลาง ร้อยละ 60.8 (Mean = 2.30, S.D. = 0.55) การมีส่วนร่วมในการจัดการมูลฝอยของประชาชนอยู่ระดับปานกลาง (Mean = 3.12, S.D. = 0.40) ผลการสนทนากลุ่มอย่างมีส่วนร่วมจากภาคีเครือข่ายเกิดแผนปฏิบัติการ “โครงการพัฒนาศักยภาพด้านการจัดการมูลฝอย ตำบลโคกเพชรพัฒนา” โดยภายหลังดำเนินกิจกรรม พบว่า ความรู้เกี่ยวกับการจัดการมูลฝอยอยู่ระดับสูง (Mean = 8.4, S.D. = 1.16) การปฏิบัติในการจัดการมูลฝอยอยู่ระดับดี (Mean = 2.6, S.D. = 0.16) การมีส่วนร่วมในการจัดการมูลฝอยของประชาชนอยู่ระดับมาก (Mean = 3.83, S.D. = 0.64) ค่าเฉลี่ยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) ทั้งนี้ประชาชนมีการคัดแยกมูลฝอยครัวเรือนด้วยการจัดทำถังขยะเปียก เกิดการแปรรูป มูลฝอยเป็นผลิตภัณฑ์ในชุมชน ได้แก่ น้ำหมักชีวภาพ กระถางปลูกผักจากยางรถยนต์ หลุมน้ำธนาคารใต้ดินจากขวดพลาสติก ชุมชนสะอาด และสามารถลดปริมาณมูลฝอยชุมชนตามที่ทางสาธารณะ

ปัจจัยแห่งความสำเร็จ คือ 1) ภาคท้องถิ่น ผู้นำท้องถิ่นมีวิสัยทัศน์ที่ชัดเจนและตระหนักถึงความสำคัญในการจัดการมูลฝอย พร้อมเป็นแรงสนับสนุนในด้านงบประมาณ บุคลากร วัสดุอุปกรณ์ รวมถึงเป็นกลไกตัวกลางที่เชื่อมประสานระหว่างภาคีเครือข่ายและชุมชน 2) ภาควิชาการ มีการกระตุ้นส่งเสริมองค์ความรู้ด้านการจัดการมูลฝอยหลากหลายวิธีอย่างต่อเนื่อง ทำให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูลที่ถูกต้องและเกิดแรงจูงใจในการปฏิบัติ และ 3) ภาคประชาชน จากการมีส่วนร่วมในการจัดการมูลฝอยของแกนนำชุมชนและประชาชน ถือเป็นหัวใจหลักของการดำเนินงาน โดยให้เข้ามามีส่วนร่วมตั้งแต่การวางแผน ร่วมคิดตัดสินใจ ร่วมดำเนินการ รวมถึงร่วมติดตามประเมินผล นำไปสู่ผลสำเร็จของรูปแบบการจัดการมูลฝอยโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนอย่างแท้จริง