Development of a Proactive Tuberculosis Surveillance System in the Area of Responsibility of Ban Non Rang Subdistrict Health Promoting Hospital, Sawathi Subdistrict, Mueang Khon Kaen District, Khon Kaen Province

Abstract

This research is an action research aimed at developing a proactive tuberculosis surveillance system with the participation of the community at Ban Non Rang Health Promotion Hospital, Mueang District, Khon Kaen Province. The research sample is divided into two groups: tuberculosis patients and their caregivers, totaling 24 people, and a community health network group consisting of 28 people. The 4S Model system concept was applied to identify tuberculosis patients among at-risk populations and the general population. Data were collected using two sets of questionnaires that were created, with reliability values of 0.94 and 0.96, and validity values of 0.93 and 0.92. Data analysis was conducted using descriptive statistics, including frequency distribution, percentage, mean, and standard deviation, as well as qualitative data analysis through content analysis.

The research findings indicate that the process of implementing an active tuberculosis surveillance model with community participation consists of six steps: (1) studying baseline data and analyzing the context of the area, (2) organizing a planning workshop, (3) developing an action plan, (4) executing the plan, (5) monitoring and evaluating the implementation, and (6) holding a meeting to summarize the results of the implementation. The active tuberculosis surveillance system includes six activities: (1) conducting practical training for community health volunteers and community leaders on tuberculosis surveillance, (2) searching for tuberculosis patients using the principles of the 4S Model, (3) conducting home visits to tuberculosis patients and their caregivers, (4) collecting sputum samples from individuals with suspected tuberculosis symptoms for testing, (5) communicating and promoting awareness through community announcement boards and informational posters, and (6) disseminating information regarding the development of the active tuberculosis surveillance system in the community.

The study results on behavior changes among research participants, including caregivers and patients with pulmonary tuberculosis, showed significant statistical increases in knowledge, behavioral practices, and satisfaction with activities after participation. Similarly, the health network group also exhibited significant statistical changes in knowledge, behavioral practices, and satisfaction with activities following their involvement. In terms of proactive community surveillance performance, there was an increase of 2 newly registered pulmonary tuberculosis patients, and no cases of recurrent pulmonary tuberculosis were found. The outcomes indicate that the intervention was effective in identifying an increased number of newly registered patients and reducing the rate of recurrence. It enhanced the knowledge, behavior, and satisfaction of the participants. In summary, this research confirmed the application of the 4S Model in developing a surveillance framework in the area, emphasizing comprehensive surveys, proactive screening, effective case finding, and efficient data utilization. This approach should be continuously developed in the area moving forward.

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาระบบการเฝ้าระวังวัณโรคเชิงรุกโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านโนนรัง อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น กลุ่มตัวอย่างในการวิจัยแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม เป็นผู้ป่วยวัณโรคและผู้ดูแลผู้ป่วยวัณโรค จำนวน 24 คน และกลุ่มเครือข่ายสุขภาพชุมชน จำนวน 28 คน โดยประยุกต์ใช้แนวคิดระบบ 4S Model มาใช้ในการค้นหาผู้ป่วยวัณโรคในประชากรกลุ่มเสี่ยงและประชากรทั่วไป เก็บรวบรวมข้อมูลโดยแบบสอบถามที่สร้างขึ้น จำนวน 2 ชุด โดยมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.94 และ 0.96 ค่าความเที่ยงตรง เท่ากับ 0.93 และ 0.92 วิเคราะห์ข้อมูล โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ประกอบด้วย การแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

ผลการวิจัย พบว่ากระบวนการดำเนินงานตามรูปแบบการเฝ้าระวังวัณโรคปอดเชิงรุก โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนครั้งนี้ มี 6 ขั้นตอน คือ 1) ศึกษาข้อมูลพื้นฐานและบริบท พื้นที่ 2) วางแผนเชิงปฏิบัติการ 3) อนุมัติแผนปฏิบัติการ 4) ปฏิบัติตามแผน 5) นิเทศติดตามการดำเนินงาน 6) ประชุมสรุปผล โดยระบบการเฝ้าระวังวัณโรคเชิงรุกที่ค้นพบ ประกอบด้วย 6 กิจกรรม ได้แก่ 1) กิจกรรมที่ 1 ฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการในการเฝ้าระวังวัณโรค 2) พัฒนาระบบการค้นหาผู้ป่วยวัณโรค โดยใช้หลักการของระบบ 4S Model 3) กิจกรรมเยี่ยมบ้านผู้ดูแลผู้ป่วยวัณโรคปอด และผู้ป่วยวัณโรคปอด 4) กิจกรรมเชิงรุกในพื้นที่เพื่อเก็บเสมหะผู้ที่มีอาการสงสัยเข้าข่ายการเป็นวัณโรคปอด 5) กิจกรรมการสื่อสารประชาสัมพันธ์ 6) กิจกรรมเผยแพร่ข่าวสารเชิงรุกในชุมชน ผลการศึกษาการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมในผู้เข้าร่วมการวิจัย กลุ่มผู้ดูแลและผู้ป่วยวัณโรคปอดมีการเปลี่ยนแปลงความรู้ พฤติกรรมการปฏิบัติตัว และความพึงพอใจต่อกิจกรรม เพิ่มขึ้นภายหลังการเข้าร่วมดำเนินการอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติและกลุ่มเครือข่ายสุขภาพ มีการเปลี่ยนแปลง ด้านความรู้ พฤติกรรมการปฏิบัติตัว และความพึงพอใจต่อกิจกรรม เพิ่มขึ้นภายหลังการเข้าร่วมดำเนินการอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ดังนั้น ในด้านผลการดำเนินงานด้านการเฝ้าระวังเชิงรุกในชุมชน พบผู้ป่วยวัณโรคปอดรายใหม่ที่ขึ้นทะเบียนเพิ่มขึ้นจำนวน 2 ราย และ ไม่พบผู้ป่วยวัณโรคปอดกลับเป็นซ้ำ ผลลัพธ์จึงชี้ว่าการแทรกแซงมีประสิทธิภาพในการค้นหาผู้ป่วยรายใหม่ที่ขึ้นทะเบียนเพิ่มขึ้นและเป้าหมายผู้ป่วยกลับเป็นซ้ำลดลง เพิ่มพูนความรู้ พฤติกรรม และความพึงพอใจ ของผู้เข้าร่วม โดยสรุป การวิจัยครั้งนี้ได้ยืนยันการประยุกต์ใช้รูปแบบ 4S Model ในการพัฒนารูปแบบการเฝ้าระวังในพื้นที่ด้วยการให้ความสำคัญกับการสำรวจที่ครอบคลุมการคัดกรองเชิงรุก การค้นหาที่มีประสิทธิภาพและการใช้ข้อมูลที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งเป็นแนวทางที่ควรจะต้องพัฒนาต่อเนื่องในพื้นที่ต่อไป