Program to Enhance Teacher Leadership Small Primary School under the Office of the Basic Education Commission

Abstract

The objectives of this research were: 1) to study the components and indicators of teacher leadership in small primary schools under the Office of Basic Education Commission (OBEC), 2) to examine the current and desirable conditions and needs assessment of teacher leadership in small primary schools under OBEC, 3) to develop a teacher leadership enhancement program for small primary schools under OBEC, and 4) to evaluate the implementation results of the developed program. This research and development study was conducted in four phases: Phase 1 involved studying the components and indicators of teacher leadership, with data collected from 9 purposively selected experts. Phase 2 examined current and desirable conditions of teacher leadership, sampling 367 teachers from small primary schools through multi-stage random sampling. Phase 3 focused on program development, with data gathered from 3 best practice teachers and 9 experts through purposive sampling. Phase 4 evaluated program implementation with 10 volunteer teachers from small primary schools. Research instruments included questionnaires on current and desirable conditions, component and indicator appropriateness assessment forms, interview forms, program feasibility and utility assessment forms, knowledge tests, teacher leadership behavior assessment forms, and satisfaction questionnaires. Data were analyzed using percentage, mean, and standard deviation.

The findings revealed:

1. Teacher leadership comprised 4 components with 16 indicators, receiving the highest appropriateness ratings overall and in individual aspects. The program development framework included principles, objectives, content, learning management processes, and evaluation.

2. The study of the current conditions and desirable conditions of teacher leadership in small primary schools under the Office of the Basic Education Commission revealed that the current conditions have a mean value at a high level, while the desirable conditions have a mean value at the highest level. The overall Modified Priority Needs Index (PNImodified) across all four dimensions was 0.28, indicating a necessary requirement for remediation. When considering each dimension individually, the priority needs can be ranked as follows: leadership in change management, instructional leadership, teamwork and communication, and self-development, respectively.

3. The developed program consisted of: 1) principles, 2) objectives, 3) content covering four learning units (change leadership, instructional leadership, teamwork and communication, and self-development), 4) learning management process based on the 70:20:10 Learning Model, and 5) program evaluation. The program received the highest ratings for appropriateness and utility, and high ratings for feasibility.

4. Program implementation results showed that all participants (100%) achieved post-development scores above the 80% criterion, demonstrated the highest level of teacher leadership behaviors, and reported the highest level of program satisfaction.

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาองค์ประกอบและตัวบ่งชี้ของภาวะผู้นำครู โรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน 2) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นของภาวะผู้นำครูโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน 3) พัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำครู โรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน 4) เพื่อศึกษาผลการนำโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำครู โรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานที่พัฒนาขึ้นไปใช้ เป็นการวิจัยและพัฒนาโดยแบ่งการวิจัยออกเป็น 4 ระยะ ดังนี้ ระยะที่ 1 ศึกษาองค์ประกอบและตัวบ่งชี้ภาวะผู้นำครู โรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กลุ่มผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 9 คน เลือกแบบเจาะจง ระยะที่ 2 ศึกษาสภาพปัจจุบัน และสภาพที่พึงประสงค์ ภาวะผู้นำครู โรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ครูโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 367 คน โดยวิธีการสุ่มแบบหลายขั้นตอน ระยะที่ 3 พัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำครู โรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กลุ่มผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ครูโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็กที่มีมีวิธีปฏิบัติที่ดี จำนวน 3 คน และผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 9 คน เลือกแบบเจาะจง และ ระยะที่ 4 ศึกษาผลการนำโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำครู โรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานไปใช้ กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ ครู โรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานเป็นผู้ที่สมัครใจเข้าร่วมพัฒนา จำนวน 10 คน เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ แบบสอบถามสภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ของภาวะผู้นำครู แบบสอบถามความเหมาะสมองค์ประกอบและตัวชี้วัด แบบสัมภาษณ์ แบบสอบถามความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ แบบทดสอบวัดความรู้ แบบประเมินพฤติกรรมภาวะผู้นำครู และแบบสอบถามความพึงพอใจ สถิติที่ใช้ ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

ผลการวิจัย พบว่า

1. ผลการศึกษาองค์ประกอบ ตัวบ่งชี้ ภาวะผู้นำครู โรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน พบว่า องค์ประกอบภาวะผู้นำครู ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ 16 ตัวบ่งชี้ ซึ่งมีระดับความเหมาะสมขององค์ประกอบโดยรวมและรายด้านอยู่ในระดับมากที่สุดและองค์ประกอบของโปรแกรม ประกอบด้วย หลักการของโปรแกรม วัตถุประสงค์ เนื้อหาที่ใช้ในโปรแกรม กระบวนการจัดการเรียนรู้ในโปรแกรม และการประเมินผลโปรแกรม

2. ผลการศึกษาสภาพปัจจุบัน และสภาพที่พึงประสงค์ ภาวะผู้นำครู โรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน พบว่า สภาปัจจุบันมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมาก และสภาพที่พึงประสงค์มีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมากที่สุด และค่าดัชนีความต้องการจำเป็น PNImodified ในภาพรวมทั้ง 4 ด้าน เท่ากับ 0.28 แสดงให้เห็นว่า มีความต้องการจำเป็นที่ต้องได้รับการแก้ไข โดยเมื่อพิจารณารายด้านสามารถเรียงลำดับความต้องการจำเป็น ได้แก่ ด้านการเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลง ด้านการเป็นผู้นำด้านการสอน ด้านการทำงานเป็นทีมและการสื่อสาร และด้านการพัฒนาตนเอง ตามลำดับ

3. ผลการสร้างและพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำครู โรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน พบว่า โปรแกรมมีองค์ประกอบดังนี้ 1) หลักการของโปรแกรม 2) วัตถุประสงค์ 3) เนื้อหาที่ใช้ในโปรแกรม ประกอบด้วย 4 หน่วยการเรียนรู้ ได้แก่ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 การเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลง หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 การเป็นผู้นำด้านการสอน หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 การทำงานเป็นทีมและการสื่อสาร และหน่วยการเรียนรู้ที่ 4 การพัฒนาตนเอง 4) กระบวนการจัดการเรียนรู้ในโปรแกรม ใช้หลักการพัฒนา 70:20:10 Learning Model 5) การประเมินผลโปรแกรม ซึ่งผลการประเมินด้านความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ของโปรแกรม พบว่า ความเหมาะสม ความเป็นประโยชน์ อยู่ในระดับมากที่สุด และความเป็นไปได้ อยู่ในระดับมาก

4. ผลการใช้โปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำครู โรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน พบว่า คะแนนประเมินหลังการพัฒนาผ่านเกณฑ์ร้อยละ 80 คิดเป็นร้อยละ 100 คะแนนประเมินโดยมีระดับพฤติกรรมภาวะผู้นำครูอยู่ในระดับมากที่สุด และระดับความพึงพอใจต่อการใช้โปรแกรมอยู่ในระดับมากที่สุด