A Model for Competency Improvement of Village Health Volunteers in Prevention and Communicable Diseases Control in the Community, Chaiyaphum Province

Abstract

This research aims to develop and evaluate a competency development model for village health volunteers (VHVs) in the prevention and control of communicable diseases in communities-CDCs. A mixed-methods research approach was utilized, incorporating both quantitative and qualitative data collection. The study was conducted in three phases. Phase 1, the preparatory phase, involved studying the context, issues, and competencies of VHVs in the prevention and control of communicable diseases. The sample included 416 VHVs from Chaiyaphum Province, selected using multi-stage sampling. Phase 2, the implementation phase, focused on developing a competency enhancement model for VHVs in four areas: knowledge, abilities, skills, and other competencies necessary for disease surveillance, prevention, and control in communities. The action research as PAOR (Plan-Act-Observe-Reflect) process was employed, targeting 34 stakeholders and supporting agencies. Phase 3 evaluated the competency development model for VHVs, involving 33 participants. The study was conducted from March 2022 to July 2024, with data analyzed using content analysis, triangulation, and descriptive statistics.

Findings: Phase 1: Of the sampling as 416 VHVs, 80.53% were female, with the majority aged 51-60 (43.03%). The average age was 53 years (range 23-82 years). Most were married (84.61%), had completed primary education (36.30%), worked in agriculture (73.80%), and earned between 3,001-6,000 THB per month (36.78%). The majority had served as VHVs for 11-20 years (31.49%), with a maximum of 44 years and a minimum of 1 year. They were responsible for an average of 10 households (range 4-24) and 33 individuals (range 5-78). Competency levels in knowledge, skills, and abilities for disease prevention and control were generally high, with most VHVs performing at a very high level (65.38%), followed by a high level (34.62%). The average performance score was 4.34 (SD = 0.42), with a minimum of 1.93 and a maximum of 5.

Phase 2: Using the PAOR process, a competency development model for VHVs called the "SMART VHV Plus Model" was created.

Phase 3: After implementing the SMART VHV Plus Model, the average competency scores in knowledge, skills, and practice for disease prevention and control significantly improved.

Conclusion: The SMART VHV Plus Model is an effective competency development program. Relevant organizations should be contribute adopt it as a framework for designing training courses to enhance the competencies of VHVs appropriately.

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินผลรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะเชิงหน้าที่ของ อสม.ในการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคติดต่อในชุมชน โดยประยุกต์รูปแบบใช้การวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods Research) ศึกษาข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพการวิจัยแบ่งการวิจัยเป็น 3 ระยะ โดยระยะที่ 1 เป็นระยะเตรียมการ ศึกษาบริบทและสภาพปัญหาและ ระดับสมรรถนะ ของ อสม. ในการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคติดต่อ โดยศึกษา อสม.ทำการที่ศึกษาในจังหวัดชัยภูมิ คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบ multi stage sampling จำนวน 416 คน ขณะที่ระยะที่ 2 เป็นระยะปฏิบัติการ เพื่อศึกษาและ พัฒนารูปแบบการส่งเสริมสมรรถนะเชิงหน้าที่ของ อสม. ทั้ง 4 ด้าน ได้แก่ ด้านความรู้ ด้านความสามารถ ด้านทักษะาและด้านอื่นๆ ในการดำเนินงานเฝ้าระวัง ป้องกันและควบคุมโรคติดต่อในชุมชน โดยประยุกต์ใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการ กระบวนการ PAOR กลุ่มเป้าหมายคือหน่วยงานสนับสนุน อสม.และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย จำนวนทั้งสิ้น 34 คน และระยะที่ 3 การประเมินผลรูปแบบการพัฒนาสมรรถนะ อสม. กลุ่มเป้าหมายคือ อสม.จำนวนทั้งสิ้น 33 ราย มีระยะเวลาศึกษาระหว่างเดือน มี.ค.2565 ถึง ก.ค.2567 วิเคราะห์ข้อมูลด้วย content analysis, triangular และสถิติเชิงพรรณนาและเชิงอนุมาน และใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหาสำหรับข้อมูลเชิงคุณภาพ

ผลการวิจัย ระยะที่ 1 พบว่า อสม.จำนวน 416 คน ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 80.53 ส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มอายุ 51-60 ปี ร้อยละ 43.03 อายุเฉลี่ยเท่ากับ 53 ปี อายุสูงสุด 82 ปีและอายุต่ำสุด 23 ปี สถานภาพสมรสคู่ ร้อยละ 84.61­ส่วนใหญ่จบประถมศึกษา ร้อยละ 36.30 ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ร้อยละ 73.80 รายได้ระหว่าง 3,001-6,000 บาท ร้อยละ 36.78 ระยะเวลาการเป็น อสม.ส่วนใหญ่อยู่ระหว่าง 11-20 ปี ร้อยละ 31.49 ระยะเวลาการเป็น อสม.สูงสุด 44 ปี และต่ำสุด 1 ปี จำนวนหลังคาเรือนรับผิดชอบส่วนใหญ่อยู่ระหว่าง 9-13 หลังคาเรือน ร้อยละ 62.26 จำนวนหลังคาเรือนรับผิดชอบเฉลี่ย 10 หลัง สูงสุด 24 หลัง ต่ำสุด 4 หลัง จำนวนประชากรรับผิดชอบส่วนใหญ่อยู่ระหว่าง 16-31 คน ร้อยละ 48.32 จำนวนประชากรรับผิดชอบเฉลี่ย 33 คน จำนวนประชากรรับผิดชอบสูงสุด 78 คน จำนวนประชากรรับผิดชอบต่ำสุด 5 คน ระดับสมรรถนะด้านความรู้ ทักษะและความสามารถ ในการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคติดต่อในชุมชนของอาสาสมัครสาธารณสุข จังหวัดชัยภูมิ ส่วนใหญ่อยู่ในระดับมาก รองลงมาอยู่ในระดับปานกลาง ระดับการปฏิบัติงานในการป้องกันและควบคุมโรคติดต่อในชุมชน ของ อสม.จังหวัดชัยภูมิ พบว่า ส่วนใหญ่อยู่ในระดับสูงมาก ร้อยละ 65.38 รองลงมาคือ ระดับสูง ร้อยละ 34.62 ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.34 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 0.42 ค่าต่ำสุดเท่ากับ 1.93 และค่าสูงสุดเท่ากับ 5

ผลการศึกษา ระยะที่ 2 ประยุกต์ใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการตามกระบวนการ P-A-O-R พบว่า เกิดได้รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะ อสม.ในการดำเนินงานเฝ้าระวัง ป้องกันและควบคุมโรคติดต่อในชุมชนที่เรียกว่า SMART อสม.Plus Model

ผลการศึกษา ระยะที่ 3 ประเมินผลพบว่าภายหลัง อสม.ได้รับการพัฒนาตามโปรแกรม SMART อสม.Plus Model พบมีค่าเฉลี่ยคะแนนระดับสมรรถนะด้านความรู้ ทักษะและการปฏิบัติในการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคติดต่อในชุมชนสูงเพิ่มสูงขึ้นกว่าก่อนการพัฒนาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

สรุปผลของโปรแกรมการพัฒนาสมรรถนะ อสม. SMART อสม.Plus Model เป็นโปรแกรมที่มีประสิทธิภาพต่อการพัฒนาสมรรถะเชิงหน้าที่ ในการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคติดต่อในชุมชนที่สามารถนำไปขยายผลและพัฒนาต่อไป หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรใช้เป็นแนวทางการจัดทำหลักสูตรการอบรมเพื่อพัฒนาสมรรถนะ อสม.ที่เหมาะสมต่อไป