Development of E-cigarette Smoking Prevention Promotion Model of Vocational Students

Abstract

E-cigarette use is on the rise among adolescents. Preventing e-cigarette use among students will help them become more aware of how to protect themselves from e-cigarette use and inhibit new smokers. This research was a mixed-methods study divided into 2 phases. Phase 1 was a cross-sectional study to examine the prevalence and factors affecting e-cigarette use behavior among vocational students in Buriram Province. The sample group consisted of 1,434 people selected using a multi-stage sampling method. Data were collected using a questionnaire. Phase 2 was a developmental study to develop a model for promoting e-cigarette use prevention behavior in students as well as create and develop a program for promoting e-cigarette use prevention behavior in students. The target group consisted of 30 1st to 3rd year vocational students, with 5 students per year, as well as 5 lecturers from vocational colleges, 5 parents, 5 nursing teachers and psychologists. A total of 68 vocational students also participated in the program model for promoting e-cigarette use prevention behavior obtained from calculations, divided into an experimental group of 34 people and a control group of 34 people. Qualitative data were analyzed using content analysis, while quantitative data were assessed using statistics of frequency, percentage, mean, binary logistic regression analysis, paired t-test and independent t-test.

The results of the first phase of the study found that 34.9 percent of the sample smoked e-cigarettes. It was also found that the factors related to smoking e-cigarettes were grade point average (AOR = 1.76; 95% CI: 1.282 - 2.424), friends smoking e-cigarettes (AOR = 4.39; 95% CI: 3.167 - 6.101), family or caregivers smoking e-cigarettes (AOR = 1.70; 95% CI: 1.130 - 2.576), friends inviting them to smoke (AOR = 2.08; 95% CI: 1.566 - 2.775), access to e-cigarettes (AOR = 1.98; 95% CI: 1.488 - 2.634), smoking marijuana (AOR = 8.93; 95% CI: 5.961 - 13.398) and visiting entertainment venues (AOR = 2.33; 95% CI: 1.714 - 3.170). The preventive factors for e-cigarette use were gender (AOR = 0.32; 95% CI: 0.206 - 0.525) and e-cigarette teaching in schools (AOR = 0.60; 95% CI: 0.402 - 0.920). The results of phase 2 found that the guidelines for promoting e-cigarette smoking prevention behavior among vocational students consisted of 4 components including 1) knowledge, 2) media, 3) activities, and 4) networks. The theory of self-efficacy was applied along with social support in organizing activities to promote e-cigarette smoking prevention behavior among vocational students, resulting in the KMAN Model. After using the model, it was found that the experimental group had higher average values after the experiment for attitude towards e-cigarette smoking prevention, self-efficacy perception in e-cigarette prevention, expectation of benefits from e-cigarette prevention, self-control in e-cigarette prevention, and e-cigarette prevention behavior than before the experiment and higher values than the control group with statistical significance (p-value = .05).

In summary, the model for promoting behavior to prevent e-cigarette smoking among vocational students is an activity that encourages students to gain knowledge and be able to protect themselves from e-cigarettes as well as be able to help tell friends to promote behavior to prevent e-cigarette smoking in the future.

การสูบบุหรี่ไฟฟ้ามีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นในวัยรุ่น การป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในนักเรียนจะช่วยให้นักเรียนมีความตระหนักรู้ในการป้องกันตนเองจากการสูบบุหรี่ไฟฟ้าและช่วยป้องกันนักสูบหน้าใหม่ วิจัยนี้เป็นแบบผสมผสานวิธี แบ่งออกเป็น 2 ระยะ ระยะที่ 1 เป็นการวิจัยภาคตัดขวาง เพื่อศึกษาศึกษาความชุกและปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนอาชีวศึกษา จังหวัดบุรีรัมย์ กลุ่มตัวอย่าง 1,434 คน เลือกกลุ่มตัวอย่าง โดยใช้วิธีการสุ่มแบบหลายขั้นตอน (Multi-stage sampling) รวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบแบบสอบถาม ระยะที่ 2 เป็นการวิจัยเชิง พัฒนารูปแบบการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียน เพื่อสร้างและพัฒนาโปรแกรมการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียน โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 30 คน ได้แก่ นักเรียนอาชีวศึกษาชั้นปีที่ 1- 3 ชั้นปีละ 5 คน คณาจารย์ในวิทยาลัยอาชีวศึกษา 5 คน ผู้ปกครองนักเรียน 5 คน อาจารย์พยาบาลและนักจิตวิทยา 5 คน รวม 30 คน และกลุ่มนักเรียนอาชีวศึกษาที่เข้าร่วมการใช้รูปแบบโปรแกรมการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าที่ได้จากการคำนวณ 68 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 34 คน และกลุ่มควบคุม 34 คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ โดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา และข้อมูลเชิงปริมาณ ใช้สถิติความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย Binary Logistic Regression Analysis ,Paired t-test และ Independent t-test

ผลการศึกษาระยะที่ 1 พบว่า กลุ่มตัวอย่างสูบบุหรี่ไฟฟ้า ร้อยละ 34.9 และพบว่าปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการสูบบุหรี่ไฟฟ้า ได้แก่ เกรดเฉลี่ย (AOR=1.76; 95% CI: 1.282 - 2.424) เพื่อนสูบบุหรี่ไฟฟ้า (AOR=4.39; 95% CI: 3.167 - 6.101) ครอบครัวหรือผู้เลี้ยงดูสูบบุหรี่ไฟฟ้า (AOR=1.70; 95% CI: 1.130 - 2.576) เพื่อนชักชวนให้สูบ (AOR=2.08; 95% CI: 1.566 - 2.775) การเข้าถึงบุหรี่ไฟฟ้า (AOR=1.98; 95% CI: 1.488 - 2.634) การสูบกัญชา (AOR=8.93; 95% CI: 5.961 - 13.398) และการเที่ยวสถานบันเทิง (AOR=2.33; 95% CI: 1.714 - 3.170) และมีปัจจัยป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า คือ เพศ (AOR=0.32; 95% CI: 0.206 - 0.525) และการเรียนการสอนเรื่องบุหรี่ไฟฟ้าในโรงเรียน (AOR=0.60; 95% CI: 0.402 - 0.920)

ผลการศึกษาระยะที่ 2 พบว่า แนวทางการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนอาชีวศึกษามี 4 องค์ประกอบ 1) ความรู้ 2) สื่อ 3) กิจกรรม 4) เครือข่าย โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการรับรู้ ความสามารถตนเอง (Self-Efficacy) ร่วมกับแรงสนับสนุนทางสังคม (Social Support) ในการจัดกิจกรรมในการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนอาชีวศึกษา ได้เป็น KMAN Model หลังใช้รูปแบบพบว่า หลังการทดลอง กลุ่มทดลอง มีค่าเฉลี่ยของทัศนคติต่อการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า การรับรู้ความสามารถของตนเองในการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า ความคาดหวังผลดีจากการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า การควบคุมตนเองในการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า และพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า สูงกว่าก่อนการทดลอง และสูงกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value = .05)

โดยสรุป รูปแบบการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนอาชีวศึกษาเป็นกิจกรรมที่เน้นนักเรียนให้มีความรู้และสามารถป้องกันตนเองจากบุหรี่ไฟฟ้าและสามารถช่วยเหลือบอกต่อเพื่อนเพื่อที่จะส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนอาชีวศึกษาได้ในอนาคตได้