Development of a Model for Managing Infectious Waste and By-products from Long-Term Care of Dependent Elderly Individuals with Community Involvement in Maha Sarakham Province

Abstract

This mixed-methods research aimed to develop a model for managing infectious waste and By-products from long-term care of dependent elderly through community participation in Maha Sarakham Province. The study was conducted in two phases: 1) investigating the context, situation, and factors associated with infectious waste and healthcare waste management, and 2) developing and evaluating a community-participatory waste management model. The first phase included 429 dependent elderly individuals, 429 caregivers, and 60 stakeholders. The second phase comprised 70 dependent elderly individuals, 70 caregivers, and 42 stakeholders. Data collection tools included quantitative measures (questionnaires assessing knowledge, attitudes, and practices) and qualitative instruments (in-depth interviews, focus group discussion guidelines, and participatory observation protocols). Qualitative data underwent content analysis, while quantitative data was analyzed using descriptive statistics, Binary logistic regression, and paired t-tests.

Key findings revealed that 1) Infectious waste and healthcare waste volumes increased proportionally with the number of health problems and care needs of the elderly, with adult diapers, urinary catheters, peritoneal dialysis bags, and expired medical supplies being the most common types. Management issues included insufficient knowledge, inadequate resource support, lack of clear guidelines, and improper handling practices in segregation, collection, transportation, storage, and disposal. 2) Significant factors associated with waste management included age, training experience, knowledge and attitude levels, and elderly patients with three or more chronic conditions. 3) The development process emphasized participation at all stages, including situation awareness, priority setting, planning, implementation, monitoring, reflection, evaluation, and lesson learning. 4) Post-intervention results showed significantly higher mean scores in knowledge, attitudes, and practices (p

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสานวิธี (Mixed Methods) มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการจัดการมูลฝอยติดเชื้อและของเสียจากการดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่มีภาวะพึ่งพิง โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน จังหวัดมหาสารคาม แบ่งการวิจัยเป็น 2 ระยะ คือ 1) ระยะศึกษาบริบทสถานการณ์และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการจัดการมูลฝอยติดเชื้อและของเสีย 2) ระยะพัฒนารูปแบบและประเมินผลการจัดการมูลฝอยติดเชื้อและของเสีย โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน กลุ่มตัวอย่างที่ศึกษา ระยะที่ 1 ได้แก่ ผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง จำนวน 429 คน ผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง จำนวน 429 คน และกลุ่มผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการวิจัย จำนวน 60 คน ระยะที่ 2 ได้แก่ ผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง จำนวน 70 คน ผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง จำนวน 70 คน และกลุ่มผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการวิจัย จำนวน 42 คน เครื่องมือที่ใช้รวบรวมข้อมูล ได้แก่ ข้อมูลเชิงปริมาณเป็นแบบสอบถามวัดความรู้ เจตคติ และการปฏิบัติ ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพเป็นแบบสัมภาษณ์เชิงลึก แนวทางการสนทนากลุ่ม และแนวทางการสังเกตแบบมีส่วนร่วม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและข้อมูลเชิงปริมาณใช้สถิติความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน Binary logistic regression และ Paired t-test

ผลการวิจัยพบว่า 1) ด้านสถานการณ์พบมูลฝอยติดเชื้อและของเสียมีแนวโน้มสูงขึ้นตามจำนวน ปัญหาสุขภาพ และความต้องการการดูแลของผู้สูงอายุ ประเภทที่พบมากที่สุด คือ ผ้าอ้อมสำเร็จรูป ถุงปัสสาวะ ถุงน้ำยาล้างไตทางหน้าท้อง และเวชภัณฑ์ยาเสื่อมสภาพ ด้านการจัดการพบปัญหาความรู้ความเข้าใจและการสนับสนุนทรัพยากรไม่เพียงพอ ขาดแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจน และการปฏิบัติที่ไม่เหมาะสมตามหลักวิชาการทั้งการคัดแยก เก็บรวบรวม ขนย้าย การพักเก็บ และการกำจัด 2) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ ได้แก่ อายุ การผ่านการอบรม ระดับความรู้และเจตคติ และปัจจัยด้านผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว 3 โรคขึ้นไป 3) กระบวนการในการพัฒนาเน้นการมีส่วนร่วมทุกขั้นตอน ได้แก่ การคืนข้อมูลการรับรู้สถานการณ์ การจัดลำดับความสำคัญและการวางแผน การปฏิบัติตามแผน การสังเกตการณ์ การติดตาม สะท้อนผล ประเมินผลและถอดบทเรียน 4) ผลการพัฒนา พบว่า ค่าเฉลี่ยคะแนนความรู้ เจตคติ และการปฏิบัติสูงกว่าก่อนการพัฒนาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p