Development of Tuberculosis Care Model by Community Participation, In Changklang District, Nakhon Si Thammarat Province

Abstract

This study is an Action Research aimed at developing a tuberculosis (TB) patient care model through community participation in Chang Klang District, Nakhon Si Thammarat Province. The study commenced in August 2023 and is expected to conclude in September 2024. The target group consists of 484 people, including 16 TB patients, 456 individuals involved in TB patient care in the community, and 12 officers responsible for TB services. Data collection methods encompass both quantitative and qualitative approaches, utilizing tools such as questionnaires, in-depth interviews, and focus group discussion guides. The data is analyzed using means, frequencies, percentages, and standard deviations to examine and develop a community-participatory TB care model. The research process consists of 11 steps. 1) Study the area context and problems. 2) Assess the area context, TB situation, and TB operation standards. 3) Appoint and hold meetings for the communicable disease control committee. 4) Plan and define the scope of operations for model development. 5) Implement the development of a TB care model through community participation. 6) Develop guidelines and activity sets for community-participatory TB patient care. 7) Conduct TB care activities with community involvement. 8) Monitor operations. 9) Observe outcomes by gathering data from model evaluation. 10) Conduct lessons-learned sessions and share insights on community TB care model development. 11) Hold a feedback session for the community to exchange knowledge at the community level.

The study found that tuberculosis (TB) patient care in Chang Klang District, Nakhon Si Thammarat Province, was enhanced through a model called "Chang Klang TB-FAST," which includes 6 key components, 1) Teamwork, 2) Best Service, 3) Find (early detection and screening), 4) Access to Service, 5) Success (treatment effectiveness) and 6) Technology for Health. After developing this model, an evaluation of TB care quality in Chang Klang District was conducted across five standards, 1) Disease prevention and control, 2) Detection and screening, 3) Treatment, 4) Management, and 5) Patient care. Post-development assessments revealed that the quality of TB care in Chang Klang District met the criteria for all five standards, achieving scores above 90%. This indicates a significant improvement in care quality across all standards.

The development of TB patient care in Chang Klang District, Nakhon Si Thammarat Province, was successful due to several key factors, 1) Community Participation, Engaging the community fully in the TB care process fostered a shared responsibility and increased understanding of TB prevention and treatment. 2) Teamwork, Collaboration among healthcare workers, community members, and patients at every step created an effective and cohesive working environment. 3) Strong Follow-up System, A structured and continuous follow-up system allowed for timely monitoring and improvement of TB patient care. 4) Listening to Patients and Stakeholders, Prioritizing feedback from patients, caregivers, and other community stakeholders enabled the design of a care model that addressed specific needs and limitations of patients. Additionally, leveraging the expertise of healthcare professionals played a crucial role in creating a comprehensive and applicable model for the community. This approach emphasized collaborative development, practical implementation, and reflective evaluation, resulting in a sustainable care model adaptable to other contexts.

การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ที่มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยวัณโรคโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนในอำเภอช้างกลาง จังหวัดนครศรีธรรมราช การศึกษาเริ่มต้นตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2566 และจะสิ้นสุดในเดือนกันยายน 2567 โดยมีกลุ่มเป้าหมายรวม 484 คน ซึ่งประกอบด้วยผู้ป่วยวัณโรค 16 คน ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการดูแลผู้ป่วยวัณโรคในชุมชน 456 คน และเจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบงานวัณโรค 12 คน ในการเก็บรวบรวมข้อมูลนั้น ใช้ทั้งข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ โดยใช้เครื่องมือ เช่น แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแนวคำถามสำหรับสนทนากลุ่ม ซึ่งข้อมูลจะถูกวิเคราะห์ด้วยค่าเฉลี่ย ความถี่ ร้อยละ และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน เพื่อศึกษาและพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยวัณโรคผ่านการมีส่วนร่วมของชุมชน กระบวนการวิจัยประกอบด้วย 11 ขั้นตอนได้แก่ 1) ศึกษาบริบทของพื้นที่ สภาพปัญหา 2) ประเมินบริบทพื้นที่ สถานการณ์วัณโรค มาตรฐานการการดำเนินงานวัณโรค 3) แต่งตั้งและประชุมคณะกรรมการควบคุมโรคติดต่อ 4) ประชุมวางแผน กำหนดขอบเขตการดำเนินงานในการพัฒนารูปแบบ 5) ดำเนินการพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยวัณโรคโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน 6) พัฒนาแนวทางการปฏิบัติและชุดกิจกรรมในการดูแลผู้ป่วยวัณโรคโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน 7) ดำเนินกิจกรรมการดูแลผู้ป่วยวัณโรคโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน 8) ติดตามการดำเนินงาน 9) สังเกตผล โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากการประเมินผลการพัฒนารูปแบบ 10) ถอดบทเรียนแลกเปลี่ยนเรียนรู้การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยวัณโรคในชุมชน และ 11) เวทีคืนข้อมูลสู่ชุมชน และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ระดับชุมชน

ผลการศึกษานี้พบว่าการดูแลผู้ป่วยวัณโรคในอำเภอช้างกลาง จังหวัดนครศรีธรรมราช ได้รับการพัฒนาผ่านรูปแบบที่ชื่อว่า "ช้างกลาง TB-FAST" ซึ่งมีองค์ประกอบสำคัญ 6 ประการได้แก่ 1) Teamwork 2) Best Service 3) Find 4) Access to Service 5) Success และ 6) Technology for Health หลังการพัฒนารูปแบบ ผลการประเมินคุณภาพการดูแลรักษาวัณโรคของอำเภอช้างกลาง ทั้ง 5 มาตรฐาน ได้แก่ 1) การป้องกันควบคุมโรค 2) การค้นหาและคัดกรอง 3) การรักษา 4) การบริหารจัดการ และ 5) การรักษาดูแลผู้ป่วยวัณโรค จากการประเมินผลหลังการพัฒนารูปแบบ พบว่าคุณภาพการรักษาวัณโรคของอำเภอช้างกลาง ทั้งใน 5 มาตรฐาน ได้แก่ การป้องกันควบคุมโรค การค้นหาและคัดกรอง การรักษา การบริหารจัดการ และการดูแลผู้ป่วย มีผลการประเมินที่ผ่านเกณฑ์มากกว่าร้อยละ 90 ซึ่งบ่งชี้ถึงคุณภาพการดูแลที่สูงขึ้น

การพัฒนาการดูแลผู้ป่วยวัณโรคในอำเภอช้างกลาง จังหวัดนครศรีธรรมราช ประสบความสำเร็จด้วยปัจจัยสำคัญหลายประการ ได้แก่ 1) การมีส่วนร่วมของชุมชน โดยการให้ชุมชนมีส่วนร่วมอย่างเต็มที่ในกระบวนการดูแลผู้ป่วยวัณโรค ช่วยสร้างความรับผิดชอบร่วมและเพิ่มความเข้าใจในการป้องกันและการรักษาวัณโรค 2) การทำงานเป็นทีม จากความร่วมมือกันระหว่างเจ้าหน้าที่สาธารณสุข ชุมชน และผู้ป่วยในทุกขั้นตอนของการพัฒนา ทำให้เกิดการทำงานอย่างมีประสิทธิภาพและสอดคล้องกัน 3) ระบบการติดตามที่เข้มแข็ง เนื่องด้วยการมีระบบติดตามผลการดูแลผู้ป่วยอย่างต่อเนื่องและเป็นระเบียบ ช่วยให้สามารถตรวจสอบและปรับปรุงการดูแลให้เหมาะสมได้อย่างทันท่วงที และ4) การรับฟังปัญหาและความต้องการของผู้ป่วยและผู้เกี่ยวข้อง เป็นการให้ความสำคัญกับเสียงสะท้อนจากผู้ป่วย ผู้ดูแล และผู้ที่เกี่ยวข้องในชุมชน ทำให้สามารถออกแบบการดูแลที่ตอบสนองต่อความต้องการและข้อจำกัดของผู้ป่วยได้ดีขึ้น นอกจากนี้ การดึงศักยภาพของเจ้าหน้าที่ด้านสาธารณสุขให้เข้ามามีบทบาทสำคัญในการดูแลผู้ป่วยวัณโรค ช่วยให้การพัฒนารูปแบบการดูแลมีความครอบคลุมและสามารถนำไปปฏิบัติได้จริงในชุมชน กระบวนการนี้เน้นการร่วมพัฒนา ทดลองปฏิบัติจริง และสะท้อนผลการดำเนินงาน ซึ่งทำให้รูปแบบที่พัฒนาขึ้นมีความยั่งยืนและสามารถปรับใช้ในบริบทอื่นได้