The Effects of a Home-Based Exercise Program Combined with Health Education and Dietary Control on the Elderly in Buriram Province

Abstract

Thailand is transitioning into an aging society, facing significant health challenges such as chronic diseases and malnutrition among the elderly, which negatively impact their quality of life and may shorten lifespans. This research aimed to address these issues by investigating the effects of a home-based exercise program combined with health education and dietary control on the elderly in Buriram province. The study had four main objectives: 1) to compare the physical fitness, self-care knowledge (including nutrition and exercise), and ability to perform daily activities among the elderly in Buriram province before, immediately after, and at a 3-month follow-up, between experimental and comparison groups; 2) to evaluate satisfaction with the home-based exercise, health education, and dietary control program; 3) to investigate the exercise behaviors of the elderly in Buriram province; and 4) to assess the quality of life of the elderly in Buriram province. A mixed-methods approach was utilized, collecting both quantitative and qualitative data between April and November 2024. Phase 1 involved a systematic review of relevant literature on existing exercise programs for the elderly, examining foundational information, identified issues, and current situations. Phase 2 consisted of a quasi-experimental study involving 194 elderly participants from Buriram province, who were divided into an experimental group (n=97) and a comparison group (n=97). The experimental group engaged in a home-based exercise program, adapted from the E75 program, which included health education and dietary control. In contrast, the comparison group only participated in the E75 exercise program. Data on physical fitness, self-care knowledge, and daily living activities were collected at baseline, immediately after the intervention, and at a three-month follow-up. Phase 3 focused on examining the exercise behavior and quality of life of the elderly through surveys, in-depth interviews, and focus group discussions. Quantitative data were analyzed using descriptive statistics (frequency, percentage, mean, standard deviation), chi-square tests, Pearson product-moment correlation coefficients, and binary logistic regression analysis. Paired and independent t-tests, as well as Repeated Measures ANOVA, were employed to compare means. Qualitative data were analyzed using content analysis.

The findings revealed several significant outcomes. The home-based exercise program, combined with health education and dietary control, led to substantial improvements in various aspects of physical fitness among the experimental group. These improvements included arm curl strength, chair stands, forward flexion, back scratch, rapid walking around obstacles, and knee lifts performed within two minutes (p < 0.05). Notably, these enhancements were maintained at the three-month follow-up. Moreover, the experimental group demonstrated significantly higher scores in self-care knowledge, nutrition, and exercise compared to the comparison group (p < 0.05). However, there was no significant difference in the ability to perform basic daily activities between the two groups. Participant satisfaction with the integrated program was high, with an overall mean score of 4.496. In terms of exercise behaviors in Buriram province, most elderly individuals reported regularly walking or running (90.80%) at home (88.60%), primarily in the morning (83.70%), and often alone (85.60%). A positive attitude towards exercise emerged as the strongest predictor of exercise behavior, with all studied variables collectively accounting for 32.00% of the variance in exercise behavior. Additionally, quality of life scores in the experimental group were significantly higher than those in the comparison group, both immediately after the intervention and at the three-month follow-up (p < 0.05). In conclusion, the integrated home-based exercise program, along with health education and dietary control, was highly effective in improving physical fitness, self-care knowledge, and overall quality of life among the elderly in Buriram province. While there were no significant changes in basic daily activity performance, the program's positive effects on other important health indicators and the high levels of participant satisfaction highlight its potential benefits. Future research should focus on examining the long-term effects of this exercise program (e.g., over a period of 1 to 3 years) on the health of the elderly. Additionally, it would be valuable to explore qualitative data from the experimental group to understand the factors that contribute to sustained improvements in physical fitness, knowledge, and quality of life during the 3-month follow-up. Investigating the use of technology, such as applications and wearables, could also encourage ongoing exercise specifically tailored to this target population.

ประเทศไทยกำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ ทำให้เกิดปัญหาสุขภาพ เช่น โรคเรื้อรังและภาวะทุพโภชนาการ เป็นต้น ซึ่งส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ และอาจเป็นสาเหตุที่ทำให้อายุสั้น การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อเปรียบเทียบสมรรถภาพทางกาย ความรู้ด้านการดูแลตนเอง โภชนาการและการออกกำลังกาย และความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวันของผู้สูงอายุในจังหวัดบุรีรัมย์ ก่อนการทดลอง หลังการทดลอง และระยะติดตาม 3 เดือน ระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ 2) เพื่อศึกษาความพึงพอใจในโปรแกรมการออกกำลังกายที่บ้านร่วมกับการให้สุขศึกษาและการควบคุมอาหาร 3) เพื่อศึกษาพฤติกรรมการออกกำลังกายของผู้สูงอายุในจังหวัดบุรีรัมย์ และ 4) เพื่อศึกษาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในจังหวัดบุรีรัมย์ เก็บข้อมูลทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ระหว่างเดือนเมษายน – พฤศจิกายน 2567 ประกอบด้วย 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลพื้นฐาน สภาพปัญหา และสถานการณ์ของโปรแกรมการออกกำลังกายของผู้สูงอายุ ระยะที่ 2 ทดลองโปรแกรมการออกกำลังกายที่บ้านร่วมกับการให้สุขศึกษาและการควบคุมอาหารของผู้สูงอายุในจังหวัดบุรีรัมย์ จำนวนกลุ่มตัวอย่าง 194 คน และระยะที่ 3 ศึกษาพฤติกรรมการออกกำลังกายและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน วิเคราะห์ความสัมพันธ์พฤติกรรมการออกกำลังกายใช้สถิติการทดสอบไคสแควร์และการหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน (Pearson product moment correlation coefficient) วิเคราะห์ตัวแปรเพื่อทำนายพฤติกรรมการออกกำลังกายใช้สถิติถดถอยโลจิสติกทวิ (Binary logistic regression analysis) เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยของสมรรถภาพทางกาย ความรู้ด้านการดูแลสุขภาพตนเอง ความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวันของผู้สูงอายุ และคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ โดยใช้การทดสอบ สถิติ t-test และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content analysis)

ผลการศึกษาพบว่า 1) โปรแกรมการออกกำลังกายแบบผสมผสานที่รวมการฝึกหลายรูปแบบเข้าด้วยกันมีประโยชน์ต่อสุขภาพผู้สูงอายุ ควรปรับให้เหมาะสมกับความสามารถของแต่ละบุคคล มีการใช้เทคโนโลยีเพื่อเพิ่มการเข้าถึงและการติดตามผล และมีการสร้างแรงจูงใจและความต่อเนื่องในการออกกำลังกายของผู้สูงอายุ ทางเลือกสำหรับผู้ที่ต้องการออกกำลังกายที่บ้าน คือ การทำกายบริหาร เช่น โปรแกรมการออกกำลังกายเพื่อผู้สูงวัยแข็งแรงและกระฉับกระเฉง (E75) 2) สมรรถภาพทางกายของผู้สูงอายุในจังหวัดบุรีรัมย์ พบว่า กลุ่มทดลองมีพัฒนาการในสมรรถภาพทางกายหลายด้านที่ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยเฉพาะการงอแขนยกน้ำหนัก การยืน-นั่งบนเก้าอี้ การนั่งงอตัวไปข้างหน้า การแตะมือด้านหลัง การเดินเร็วอ้อมหลัก และการยืนยกเข่าขึ้น-ลงใน 2 นาที ซึ่งค่าพัฒนาการนี้ยังคงปรากฏในระยะติดตาม 3 เดือน และเมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่ม พบว่า กลุ่มทดลองมีสมรรถภาพทางกายที่ดีขึ้นมากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบในหลายตัวชี้วัด เช่น การยืน-นั่งบนเก้าอี้ การแตะมือด้านหลัง เดินเร็วอ้อมหลัก และ การยืนยกเข่าขึ้น-ลงใน 2 นาที เป็นต้น โดยมีความแตกต่างอย่างนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และมีตัวชี้วัด ได้แก่ ความหนาของไขมันใต้ผิวหนัง ที่ไม่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ 3) ความรู้ด้านการดูแลตนเอง โภชนาการและการออกกำลังกายของผู้สูงอายุในจังหวัดบุรีรัมย์ พบว่า คะแนนเฉลี่ย ก่อนการทดลอง หลังการทดลองและระยะติดตาม 3 เดือน กลุ่มทดลองสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 4) ความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวันพื้นฐานของผู้สูงอายุในจังหวัดบุรีรัมย์ พบว่า คะแนนเฉลี่ย ก่อนการทดลอง หลังการทดลองและระยะติดตาม 3 เดือน ระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบไม่มีความแตกต่างกัน 5) ความพึงพอใจในโปรแกรมการออกกำลังกายที่บ้านร่วมกับการให้สุขศึกษาและการแนะนำด้านโภชนาการของผู้สูงอายุในจังหวัดบุรีรัมย์ พบว่า ค่าเฉลี่ยในภาพรวมอยู่ในระดับสูง มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.496 6) พฤติกรรมการออกกำลังกายของผู้สูงอายุในจังหวัดบุรีรัมย์ พบว่า กิจกรรมที่ออกกำลังกายเป็นประจำ ส่วนใหญ่เดิน/วิ่ง ร้อยละ 90.80 ส่วนใหญ่มีสถานที่ออกกำลังกายเป็นประจำที่บ้าน ร้อยละ 88.60 ช่วงเวลาในการออกกำลังกายส่วนใหญ่เช้า (05.30 – 09.59 น.) ร้อยละ 83.70 และส่วนใหญ่ออกกำลังกายคนเดียว ร้อยละ 85.60 ส่วนใหญ่มีทัศนคติเกี่ยวกับการออกกำลังกายอยู่ในระดับสูง ร้อยละ 61.50 ส่วนใหญ่มีพฤติกรรมการออกกำลังกายอยู่ในระดับสูง ร้อยละ 59.10 ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการออกกำลังกายของผู้สูงอายุในจังหวัดบุรีรัมย์ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ได้แก่ อายุ สถานภาพ รายได้ต่อเดือน โรคประจำตัว สถานที่ในออกกำลังกายเป็นประจำ และทัศนคติเกี่ยวกับการออกกำลังกาย และมีตัวแปรที่สามารถทำนายพฤติกรรมการออกกำลังกายของผู้สูงอายุที่มีอำนาจในการทำนายสูงสุด คือ ทัศนคติเกี่ยวกับการออกกำลังกาย โดยภาพรวมสามารถทำนายได้ ร้อยละ 32.00 และ 7) คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในจังหวัดบุรีรัมย์ พบว่า คะแนนเฉลี่ยคุณภาพชีวิตหลังการทดลอง และระยะติดตาม 3 เดือน กลุ่มทดลองมีค่าสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ดังนั้น ควรส่งเสริมและสนับสนุนให้ผู้ที่เกี่ยวข้องได้นำโปรแกรมการออกกำลังกายนี้ไปประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของชุมชน