Micropropagation of Uang Nuat Phram (Seidenfadenia mitrata) for conservation and approaches to application in Koaw Rai Subdistrict Kosumpisai District Maha Sarakham Province

Abstract

The studies of ecological aspect and distribution of of Uang Nuat Phram (Seidenfadenia mitrata) in Nonpasri Temple in Koaw Rai Subdistrict Kosumpisai District Maha Sarakham Province were carried out during 2017-2025 at altitudes ranging from 165-198 AMSL from 50 trails. The objectives of present study were to determine their distribution, flowering and fruiting, physical parameters including soil moisture, air temperature, relative humidity and light intensity were recorded. The results showed that Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) were flowered during March to April. Flowers were highest in March, inflorescence was racemose type, each consisting of 10-30 individual flowers, sepals white steaks, petals light purple, lip purple with red markings, width flower 1.5 centimeters, fragrant flower. The flower was perfect type. The duration of development of young fruit to mature fruit was approximately 6 months. The fruit was capsule type,

In vitro preservation of the Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) was carried out using various salt media and organic additives (coconut water and potato extract). The seeds of Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) were cultured in MS (Murashige and Skoog,1962) and VW (Vacin and Went,1949) with or without 10% coconut water, 10% potato extract or potato homogenate, and supplemented with sucrose (1 or 2% sucrose) and 0.8% agar. The seeds were cultured at 25+2 degree Celsius under a 16-h photoperiod with photosynthetic photon flux density of 3,000 lux for 60 days. The results showed that MS medium supplemented with organic additives (10% coconut water, 10% potato homogenate, 2% sucrose and 0.8% agar) or M6 enhanced seed germination is 10504.6. The age of 6 month seed pod was grown well.

The study on volatile components in an extract by headspace GC-MS/MS and volatile organic compounds (VOCs) of Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) flowers was performed and analyzed by gas chromatographic/ mass spectrometric technique employing capillary column were found the most 33 volatile components from full Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) flowers in first place.

The survey of attitude for conservation Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) in Nonpasri Temple in Koaw Rai Subdistrict Kosumpisai District Maha Sarakham Province were 150 students in primary and secondary school, people in the community and the government officers in Koaw Rai Subdistrict Kosumpisai District Maha Sarakham Province. The results of the questionnaire found that 128 people or 80 percent didn’t know Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) before. They had attitude for conservation Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) totally 67 people or 40.67 percent. The Most of the people in Koaw Rai Subdistrict Kosumpisai District Maha Sarakham Province had to increase the numbers of Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) in their community totally 67 people or 40.67 percent

การศึกษาลักษะณะทางนิเวศวิทยาและการกระจายพันธุ์ของกล้วยไม้เอื้องหนวด พราหมณ์ (Seidenfadenia mitrata (Rchb.f.) Garay.) โดยสำรวจในพื้นที่วัดโนนภาษี ตำบลเขวาไร่ อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม ในระหว่าง ปี 2560 ถึง 2567 ครอบคลุมพื้นที่ 50 ไร่ พื้นที่ความสูงระหว่าง 165-198 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง เพื่อศึกษาการกระจายพันธุ์ การออกดอกและติดผลของกล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์ ช่วงเวลาการออกดอกพบว่าออกดอกระหว่างเดือนมีนาคมถึงเดือนเมษายน ดอกออกมากสุดในช่วงเดือนมีนาคม ลักษณะช่อดอกแบบช่อตั้ง แต่ละช่อดอกประกอบด้วยดอกย่อยจำนวน 10-30 ดอก กลีบเลี้ยงและกลีบดอกสีขาว ขอบกลีบสีม่วงอ่อน กลีบปากสีม่วงแกมแดง ฝาปิดกลุ่มเรณูสีเข้ม ดอกบานเต็มที่กว้าง 1.5 ซม. มีกลิ่นหอม ดอกเป็นดอกสมบูรณ์เพศ ระยะเวลาการติดผลอ่อนถึงระยะเวลาการติดฝักแก่ใช้ระยะเวลาประมาณ 6 เดือน ลักษณะของผลเป็นฝักเรียวยาว

เมื่อนำมาเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อในหลอดแก้วได้ศึกษาผลของความแตกต่างของธาตุอาหารและการเติมสารอินทรีย์เสริม (น้ำมะพร้าวและน้ำสกัดมันฝรั่ง) ต่อการเพิ่มจำนวนต้น โดยนำมาเมล็ดกล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์ ไปเพาะเลี้ยงในอาหารสูตร MS (Murashige and Skoog, 1962) และอาหารสูตร VW (Vacin and Went, 1949) ที่มีหรือไม่มีน้ำมะพร้าว 10 เปอร์เซ็นต์ ที่เติมหรือไม่เติมน้ำสกัดมันฝรั่งหรือน้ำมันฝรั่งบด 10 เปอร์เซ็นต์ ร่วมกับน้ำตาลซูโครส (1 หรือ 2 เปอร์เซ็นต์) และวุ้นผง 0.8 เปอร์เซ็นต์ เพาะเลี้ยงในสภาพที่มีความเข้มแสง 3,000 ลักซ์ เป็นเวลา 16 ชั่วโมงต่อวัน หลังจากเพาะเลี้ยงเป็นระยะ 60 วัน พบว่าสามารถชักนำให้เมล็ดกล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์งอกได้ดีในอาหารสูตร MS ที่เติมสารอินทรีย์ น้ำมะพร้าว 10 เปอร์เซ็นต์ มันฝรั่งบด 10 เปอร์เซ็นต์ น้ำตาลซูโครส 2 เปอร์เซ็นต์ และผงวุ้น 0.8 เปอร์เซ็นต์ (M6) โดย โดยมีอัตราการเกิดโปรโตคอร์มสูงสุด จำนวน 10504.6 อายุฝักที่ดีที่สุดคือ 6 เดือน

ส่วนการศึกษาองค์ประกอบที่ระเหยได้ในสารสกัดที่ได้ดอกกล้วยไม้เอื้อง หนวดพราหมณ์ โดยวิเคราะห์ด้วยเทคนิค headspace GC-MS/MS และวิเคราะห์สารระเหยอินทรีย์ (volatile organic compounds, VOCs) องค์ประกอบของสารสกัดดอกกล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์ จากพื้นที่อำเภอโกสุมพิสัยจุด 1 มีที่สารอินทรีย์ ทั้งหมด 33 องค์ประกอบ มีปริมาณมากกว่า พื้นที่อำเภอโกสุมพิสัย จุดที่ 2 ซึ่งมีสารอินทรีย์ ทั้งหมด 31 องค์ประกอบ และดอกกล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์ที่บานเต็มที่ จากพื้นที่อำเภอโกสุมพิสัย จุดที่ 1 ได้สารอินทรีย์มากที่สุด

และการสำรวจแนวคิดในการอนุรักษ์กล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์ในพื้นที่วัดโนนภาษี ตำบลเขวาไร่ อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม ของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษา และมัธยมศึกษา ในตำบลเขวาไร่ อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม จำนวน 150 คน พบว่าผู้ตอบแบบสอบถามมีความคิดเห็นในการอนุรักษ์กล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์ จากตารางที่ 16 พบว่า จากผู้ตอบแบบสอบถาม จำนวน 150 คน ไม่รู้จักกล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์มาก่อน จำนวน 128 คน คิดเป็นร้อยละ 80.00 หลังมาดูในพื้นที่ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่ มีความเห็นว่ากล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์เป็นกล้วยไม้ที่สวยดีใกล้สูญพันธ์อยากอนุรักษ์ไว้ จำนวน 56 คน คิดเป็นร้อยละ 37.33 ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่มีความเห็นว่ากล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์มีความสำคัญกับชุมชน เพราะเป็นดอกไม้ที่ใกล้สูญพันธ์หายากจึงควรอนุรักษ์ จำนวน 67 คน คิดเป็นร้อยละ 40.67 รองลงมามีความเห็นว่าเป็นดอกไม้ที่ให้กลิ่นหอม จำนวน 48 คน คิดเป็นร้อยละ 32.00 ผู้ตอบแบบสอบถามจะช่วยชุมชนในการอนุรักษ์กล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์ให้คงอยู่ในชุมชนได้อย่างยั่งยืนได้โดยการปลูกเพิ่มกล้วยไม้เอื้องหนวดพราหมณ์จำนวน 78 คน คิดเป็นร้อยละ 52.00