Effectiveness of using herbs in treatment of Non-infectious diarrhea in primary care unit network Sirindhorn Hospital Khonkaen

Abstract

Ya Thad Banchob, Ya Luang Pit Samut, and Fah Talai Jone are traditional Thai herbal remedies included in the 2023 National Herbal Drug List, promoted as alternatives to conventional medicine for treating non-infectious acute diarrhea. However, clinical evidence supporting their efficacy remains limited. This study employed a randomized, double-blind, double-dummy, comparative study with a parallel design to evaluate the efficacy and safety of these three herbal medicines compared to a placebo in treating non-infectious acute diarrhea in adults aged 20–60 years with mild dehydration. A total of 83 patients were recruited and divided into four groups: Ya Thad Banchob, Ya Luang Pit Samut, Fah Talai Jone, and placebo. Data collection was conducted across 13 health promotion hospitals under the Sirindhorn Hospital Network in Khon Kaen Province from October 2020 to September 2022.

The results revealed that patients treated with Ya Thad Banchob recovered from diarrhea more significantly on Day 1 of treatment (p = 0.021), with recovery rates of 58.33% compared to 25% in the placebo group. It also significantly reduced the severity of abdominal pain on Day 2 (p = 0.001). However, it had no significant effects on other symptoms such as abdominal pain resolution, vomiting cessation, fatigue recovery, or dehydration resolution. Patients treated with Ya Luang Pit Samut experienced less abdominal pain relief on Day 1 compared to the placebo group (p = 0.035) and exhibited greater pain severity on Day 1 (p = 0.045). Fah Talai Jone significantly improved diarrhea resolution on Day 2 (p = 0.023) with a recovery rate of 94.74% compared to 65% in the placebo group, though it showed no effects on other symptoms or severity metrics.

When comparing the three herbal treatments, no significant differences in efficacy were observed among them. No severe adverse effects were reported. Patient satisfaction levels with the herbal medicines ranged from good to very good and were largely comparable to the placebo group, although placebo users reported higher satisfaction in abdominal pain relief than Ya Thad Banchob users (p = 0.042). Thus, Ya Thad Banchob, Ya Luang Pit Samut, and Fah Talai Jone demonstrate efficacy and safety as alternative treatments for non-infectious acute diarrhea.

ยาธาตุบรรจบ ยาเหลืองปิดสมุทร และฟ้าทะลายโจร เป็นสมุนไพรที่บรรจุไว้ในบัญชียาหลักแห่งชาติด้านสมุนไพร พ.ศ.2566 และได้รับการส่งเสริมให้เป็นสมุนไพรสำหรับใช้ทดแทนยาแผนปัจจุบันสำหรับรักษาอาการท้องเสียเฉียบพลันแบบไม่ติดเชื้อ อย่างไรก็ตามงานวิจัยคลินิกที่สนับสนุนในการรักษาโรคท้องเสียยังมีจำกัด การวิจัยนี้เป็นการศึกษาทางคลินิก ออกแบบงานวิจัยเป็นแบบ randomized, double blind, double-dummy, comparative study, parallel design เพื่อเปรียบเทียบประสิทธิผลและความปลอดภัยของยาสมุนไพร 3 ชนิด และยาหลอก ในการรักษาโรคท้องเสียเฉียบพลันแบบไม่ติดเชื้อในผู้ใหญ่ อายุระหว่าง 20 – 60 ปี ที่มีภาวะขาดน้ำเล็กน้อย จำนวน 83 คน แบ่งผู้ป่วยออกเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับยาธาตุบรรจบ ยาเหลืองปิดสมุทร ฟ้าทะลายโจร และยาหลอก ดำเนินการเก็บข้อมูลในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 13 แห่ง ในเครือข่ายโรงพยาบาลสิรินธร จังหวัดขอนแก่น เก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างเดือนตุลาคม 2563 - กันยายน 2565

ผลการวิจัยพบว่า ผู้ป่วยที่ได้รับยาธาตุบรรจบ หายจากอาการท้องเสียมากกว่าผู้ป่วยที่ได้รับยาหลอกในวันที่ 1 ของการรักษา อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.021) เท่ากับ ร้อยละ 58.33 และ 25 ตามลำดับ และสามารถลดระดับความรุนแรงของการปวดท้อง ในวันที่ 2 ของการรักษา มากกว่ายาหลอกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.001) เท่ากับ 4.27 และ 1.9 ตามลำดับ แต่ไม่มีผลต่อการหายจากการปวดท้อง หายจากอาการอาเจียน หายจากอาการอ่อนเพลีย หายจากอาการขาดน้ำ และจำนวนครั้งที่อาเจียน ผู้ป่วยที่ได้รับยาเหลืองปิดสมุทร หายจากอาการปวดท้องน้อยกว่ายาหลอก ในวันที่ 1 ของการรักษาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.035) เท่ากับร้อยละ 31.25 และ 80 ตามลำดับ และมีระดับความรุนแรงของอาการปวดท้องในวันที่ 1 ของการรักษามากกว่ายาหลอก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.045) เท่ากับ 2.5 และ 0.9 ตามลำดับ แต่ไม่มีผลต่อการหายจากอาการท้องเสีย การหายจากอาการขาดน้ำ การหายจากอาการอาเจียน การลดความถี่ในการถ่ายอุจจาระ การลดระดับความรุนแรงของการปวดท้อง และการลดจำนวนครั้งที่อาเจียน และผู้ป่วยที่ได้รับฟ้าทะลายโจร หายจากอาการท้องเสียมากกว่าผู้ป่วยที่ได้รับยาหลอกในวันที่ 2 ของการรักษา อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.023) เท่ากับ ร้อยละ 94.74 และ 65 ตามลำดับแต่ไม่มีผล การหายจากอาการปวดท้อง การหายจากอาการขาดน้ำ การหายจากอาการอาเจียน การลดความถี่ในการถ่ายอุจจาระ การลดระดับความรุนแรงของการปวด และการลดจำนวนครั้งที่อาเจียน

เมื่อเปรียบเทียบประสิทธิผลในการรักษาของสมุนไพรทั้ง 3 ชนิด มีประสิทธิผลในการรักษาไม่แตกต่างกัน ไม่พบอาการไม่พึงประสงค์รุนแรง และจากการประเมินความพึงพอใจของผู้ป่วยในการใช้ยาสมุนไพรทั้ง 3 ชนิด อยู่ในระดับดี – ดีมาก ความพึงพอใจส่วนใหญ่ ไม่แตกต่างจากกลุ่มที่ได้รับยาหลอก โดยความพึงพอใจด้านการบรรเทาการปวดท้องในกลุ่มที่ใช้ยาหลอก มากกว่าผู้ป่วยที่ใช้ยาธาตุบรรจบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.042) ดังนั้นยาสมุนไพรทั้ง 3 ชนิด มีประสิทธิผล และความปลอดภัยในการรักษาอาการท้องเสียไม่ติดเชื้อ สามารถใช้เป็นทางเลือกหนึ่งในการรักษาอาการท้องเสียเฉียบพลันแบบไม่ติดเชื้อ