Causal Model for Driving Smart University Success in the Context of Thailand

Abstract

The concept of a Smart University has emerged from the framework of Smart Cities, applying its principles and components to higher education institutions in order to enhance management capabilities across teaching, research, academic services, and campus sustainability. The primary goals are to improve service quality, reduce operational complexity and costs, and establish responsive management systems. However, the transformation into a Smart University requires a clear theoretical framework and a causal model that can guide strategic development and strengthen the competitiveness of higher education institutions at both national and international levels.

This study aimed to: (1) investigate the causal factors influencing the success of Smart Universities in Thailand, (2) develop a causal model that explains the mechanisms driving Smart University development, and (3) test the causal relationships among technology, organization, and environment, and their influence on the domains of economy, society, environment, and governance leading to Smart University success.

The research sample consisted of executives from 126 higher education institutions in Thailand, including public universities, autonomous universities, Rajabhat Universities, Rajamangala Universities of Technology, and private universities. A stratified sampling method was employed. The research instrument was a questionnaire validated for content validity (IOC ≥ 0.5) and demonstrated high reliability (Cronbach’s Alpha = .992). Data were analyzed using descriptive statistics, Confirmatory Factor Analysis (CFA), and Structural Equation Modeling (SEM).

The findings revealed that the proposed causal model demonstrated an acceptable fit with the empirical data (Chi-square p ≥ 0.05, CFI and TLI > 0.90, SRMR < 0.08), although RMSEA was slightly above the strict cutoff (0.059). The causal path analysis indicated that technology, organization, and environment significantly influenced the economy, society, environment, and governance domains, which in turn affected Smart University success. Among these, the economic domain showed the strongest direct impact on Smart University development.

This research contributes a validated causal model that reflects the key factors and mechanisms for advancing Thai universities toward becoming Smart Universities. The model serves as a strategic guideline for policymakers and university administrators in planning and implementing effective development strategies that align with Thailand’s educational context. Moreover, the findings provide a theoretical foundation for future studies to deepen understanding and promote the sustainability of higher education in the digital era.

มหาวิทยาลัยอัจฉริยะ (Smart University) เป็นแนวคิดที่พัฒนามาจากเมืองอัจฉริยะ (Smart City) โดยการนำหลักการและองค์ประกอบของเมืองอัจฉริยะมาประยุกต์ใช้ในฟังก์ชันต่าง ๆ ของมหาวิทยาลัย เพื่อเพิ่มศักยภาพด้านการบริหารจัดการทั้งการเรียนการสอน การวิจัย การบริการวิชาการ และการจัดการสิ่งแวดล้อม จุดมุ่งหมายสำคัญคือการยกระดับคุณภาพการให้บริการ ลดความซับซ้อนในการดำเนินงาน ลดต้นทุน และสร้างระบบบริหารจัดการที่ตอบสนองได้อย่างทันท่วงที อย่างไรก็ตาม การปรับเปลี่ยนสู่มหาวิทยาลัยอัจฉริยะจำเป็นต้องมีกรอบแนวคิดเชิงทฤษฎีและแบบจำลองเชิงสาเหตุที่ชัดเจน เพื่อใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาสถาบันอุดมศึกษาให้สามารถแข่งขันได้ทั้งในระดับประเทศและนานาชาติ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์หลัก 3 ประการ ได้แก่ (1) เพื่อศึกษาปัจจัยเชิงสาเหตุที่ส่งผลต่อความสำเร็จของการเป็นมหาวิทยาลัยอัจฉริยะในประเทศไทย (2) เพื่อพัฒนาแบบจำลองเชิงสาเหตุที่อธิบายกลไกการขับเคลื่อนความสำเร็จในการเป็นมหาวิทยาลัยอัจฉริยะ และ (3) เพื่อทดสอบความสัมพันธ์เชิงสาเหตุระหว่างมิติด้านเทคโนโลยี องค์กร และสิ่งแวดล้อม กับโดเมนเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และการกำกับดูแล ที่นำไปสู่ความสำเร็จของมหาวิทยาลัยอัจฉริยะ

กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยคือผู้บริหารในสถาบันอุดมศึกษาของไทย จำนวน 126 แห่ง ครอบคลุมมหาวิทยาลัยของรัฐ มหาวิทยาลัยในกำกับ มหาวิทยาลัยราชภัฏ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล และมหาวิทยาลัยเอกชน โดยใช้วิธีการสุ่มแบบชั้นภูมิ (Stratified Sampling) เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสอบถามที่ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (IOC ≥ 0.5) และมีค่าความเชื่อมั่นสูง (Cronbach’s Alpha รวม = 0.992) ข้อมูลที่ได้ถูกวิเคราะห์ด้วยสถิติพรรณนา การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน (CFA) และการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง (SEM)

ผลการวิจัยพบว่า โมเดลเชิงสาเหตุที่พัฒนาขึ้นมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในระดับที่น่าพอใจ โดยมีค่าดัชนีความสอดคล้องของโมเดลอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน (Chi-square p ≥ 0.05, CFI และ TLI > 0.90, SRMR < 0.08) แม้ค่า RMSEA อยู่ที่ 0.059 สูงกว่าเกณฑ์เข้ม (0.05) เล็กน้อย แต่โดยรวมยังถือว่ามีความเหมาะสม ผลการวิเคราะห์เส้นทางเชิงสาเหตุชี้ให้เห็นว่า ปัจจัยด้านเทคโนโลยี องค์กร และสิ่งแวดล้อม มีอิทธิพลโดยตรงและโดยอ้อมต่อโดเมนเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และการกำกับดูแลบริหารภาครัฐ ซึ่งล้วนส่งผลต่อความสำเร็จของมหาวิทยาลัยอัจฉริยะ โดยเฉพาะเส้นทางจากโดเมนเศรษฐกิจไปสู่ความเป็นมหาวิทยาลัยอัจฉริยะที่มีนัยสำคัญอย่างชัดเจน

ผลการวิจัยนี้ได้พัฒนาและยืนยันแบบจำลองเชิงสาเหตุที่สะท้อนปัจจัยและกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนมหาวิทยาลัยไทยสู่การเป็นมหาวิทยาลัยอัจฉริยะ ซึ่งสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางเชิงกลยุทธ์สำหรับผู้กำหนดนโยบายและผู้บริหารสถาบันอุดมศึกษาในการวางแผนและดำเนินการพัฒนาได้อย่างมีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับบริบทของประเทศ อีกทั้งยังเป็นฐานทางทฤษฎีที่สามารถนำไปต่อยอดการวิจัยในอนาคตเพื่อสร้างความเข้าใจเชิงลึกและเสริมสร้างความยั่งยืนของระบบการศึกษาไทยในยุคดิจิทัล